Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (92)

…

HBO/WO

MBO

14 oktober 2026

Expeditie Rijksmuseum PABO Handleiding

In de Teekenschool bevindt zich een theater met geheime kamers… Daar krijgen de leerlingen een historische ervaring om nooit te vergeten. Ze duiken in de verhalen van Hugo de Groot, De Nachtwacht en Nova Zembla met onze fantastische decors. Na uitgebreid onderzoek op school, een rondleiding door het museum en een repetitie met echte acteurs, treden de leerlingen zelf op in… ons eigen 17de eeuwse theater! Dit is de docentenhandleiding voor de PABO versie van Expeditie Rijksmuseum. Om deel te kunnen nemen aan Expeditie Rijksmuseum is het noodzakelijk dat de studenten zich voorbereiden. Voor het primair onderwijs is dit programma lesstof vervangend. Studenten ervaren dat een goede voorbereiding daarbij essentieel is. https://www.rijksmuseum.nl/nl/zien-en-doen/onderwijs/expeditie-rijksmuseum-po/downloads-pabo

HboWebsite

Auteur onbekend

22 september 2026

Bedient Gasten niveau 2 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van gastvrij ontvangen naar zelfstandig bedienen. Drie modules bouwen op elkaar voort: Bestelling opnemen en gast informeren, Algemene drankenkennis basis, en Klaarmaken, serveren en serviceflow. BBL-studenten verwerken elk thema in hun leerbedrijf samen met hun leermeester; BOL-studenten werken in het schoolrestaurant. De docentenhandleiding bevat ook een communicatieprotocol voor de BBL-leermeester. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

22 september 2026

Bierkennis (K0957) - modulaire leermaterialen voor Hospitality

Keuzedeel Bierkennis in twee periodes en zestien opdrachten: van graan tot brouwerij en van brouwerij tot gast. De student leert bierstijlen herkennen, proeven met de smaakbalk, EBC, IBU en houdbaarheid uitleggen en gasten adviseren. De docentenhandleiding bevat per opdracht vakkennis, voorbereiding, materialen, een antwoordsleutel en tips voor differentiatie. Een uitgebreid naslag- en lessendeck is bijgevoegd. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

22 september 2026

Bedient Gasten niveau 3 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van iemand die opneemt naar iemand die zelfstandig adviseert, klaarmaakt en serveert. Drie modules: Adviseren en opnemen, Drankenkennis verdieping, en Klaarmaken, serveren en kwaliteitsbewaking. Het onderdeel sluit af met een zelfstandige praktijkproeve en het portfolio. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

9 juli 2026

Proces – Kwaliteitscheck in de digitale leermaterialencyclus

Dit document beschrijft het kwaliteitsproces voor digitale leermaterialen binnen de HAN en de elementen die nodig zijn om dat proces betrouwbaar, herhaalbaar en bruikbaar te maken. Het bevat 1. De werkwijze voor de kwaliteitscheck van digitale leermaterialen; 2. Het HAN-kwaliteitsmodel voor digitale leermaterialen; 3. Richtlijnen en een template voor (peer)review van digitaal leermateriaal; 4. Een toelichting op de toepassing van het kwaliteitsmodel en (peer)review binnen de leermaterialencyclus.

Document

Marijn Post, Marja Versantvoort

30 juni 2026

De kracht van verbinding

Smeltend poolijs, snel slinkende biodiversiteit, hittegolven en overstromingen, nog steeds armoede en onrecht in grote delen van de wereld. Geen redden meer aan? In dit boek laten wetenschappers uit diverse disciplines samen met professionals uit de praktijk zien hoe zij werken aan een duurzame, groene en rechtvaardige wereld. Hun verhalen benadrukken de urgentie van de problemen, maar tonen vooral ook uitwegen. Ze inspireren tot nadenken en tot handelen - of je nu socioloog, bioloog, arts, historicus of jurist in spe bent. Want met jouw academische kennis en vaardigheden kun je bijdragen aan een duurzamere wereld. Wetenschapsjournalisten Paul van den Broek en Bea Ros tekenden de verhalen op. Kunsthistoricus Peter Zunneberg selecteerde bij elk verhaal kunstwerken om je ook op een andere manier uit te dagen na te denken over de wereld van nu en morgen. Hoogleraar Cultuureducatie Edwin van Meerkerk ontwikkelde bij elk hoofdstuk lessuggesties, met stof tot nadenken én doen. Een fraaie paperbackeditie van dit open accessboek is te verkrijgen via boekenbestellen.nl

Open (Access) Tekst Boek

Paul van den Broek, bea ros, Edwin van Meerkerk

25 juni 2026

Canvas Educatieve Chatbot

Dit canvas helpt je stapsgewijs de kernvragen te beantwoorden zoals uitgewerkt in het stappenplan educatieve chatbot.

Spreadsheet

Sjoerd van Gurp, Esther van der Stappen

28 april 2026

Lessuggestie bij hoofdstuk 4

Dit is een lessugestie bij hoofdstuk 4 van het boek De kracht van verbinding Leerdoel: studenten kunnen dwarsverbanden identificeren in een maatschappelijke casus en kunnen beargumenteren welke bijdrage hun discipline kan leveren aan een beter inzicht in of oplossing voor deze problematiek.

Document

Edwin van Meerkerk

15 april 2026

Kwalitatief onderzoek hergebruik open leermaterialen

In opdracht van de Content Advies Raad, onderdeel van Npuls, is een kwalitatief onderzoek uitgezet onder vakcommunities die leermaterialen delen in collecties. Omdat veel materialen open worden gedeeld, maar nog weinig worden hergebruikt, is er onderzoek gedaan naar de reden waarom docenten wel of niet overgaan om open leermaterialen te gebruiken of aan te passen. Het onderzoek is uitgevoerd door Harry Stokhof en Roel Grol (HAN), in samenwerking met Sylvia Moes, Tineke van Maanen en Anders Kropveld.

Document

Roel Grol, Harry Stokhof, Sylvia Moes, Tineke van Maanen, Anders Kropveld