Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (52)

…

HBO/WO

MBO

1 maart 2026

Bevordering van Nederlandse taalcompetentie van studenten aan Nederlandse universiteiten.

Aanleiding voor deze handreiking was de intentie die de Nederlandse universiteiten in 2024 uitspraken om de Nederlandse academische taalvaardigheid van zowel Nederlandstalige als anderstalige studenten te versterken. Ook ligt er sinds 2024 een wetsvoorstel waarin de bevordering van de Nederlandse taalvaardigheid van studenten als een van de beoogde doelstellingen wordt benoemd. Om invulling aan deze ambitie te geven, is de landelijke UNL-werkgroep Academische Taalvaardigheid ingesteld. Die werkgroep, onder voorzitterschap van prof. dr. Peter Schrijver, heeft deze handreiking ontwikkeld.

Document

Carel Jansen, Peter Schrijver, Margot van Mulken, Janneke van der Loo, Gea Dreschler, Renske Bouwer, Katja Hunfeld, Esther Scheeren, Rosa Becker, Kirsten Dibbet

12 februari 2026

Stappenplan + toelichting Taalbewuste Leeruitkomsten (NL en Engels)

Een stappenplan waar je meteen mee aan de slag kunt bij het beschrijven van taalbewuste leeruitkomsten en uitgangspunten voor het ontwerpen van het bijbehorende onderwijs voor een opleiding. Inclusief voorbeelden ter illustratie en tips voor de vervolgstappen: het toepassen van Taalbewust onderwijs als ontwerpprincipe.

Document

Annemarie Borst

14 november 2025

Verhalen van kracht en kwetsbaarheid

Dit verhalenboek brengt de praktijk van leerkrachten dichtbij en laat zien hoe zij het verschil maken voor kwetsbare leerlingen. Aan de hand van concrete verhalen uit regulier en speciaal onderwijs, zoals leerlingen met trauma, taalachterstanden, ADHD of ASS, krijg je inzicht in de complexe uitdagingen in de klas en hoe leerkrachten hierop inspelen. DOEL: Inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactiek, professionele identiteit en onderzoekend vermogen. VOOR WIE: Pabo-studenten: oefenmateriaal en inspiratie om te leren reflecteren op complexe praktijksituaties. (startende) leerkrachten: handvatten voor de eerste jaren in het beroep en het omgaan met leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Trainers en opleiders: didactisch materiaal voor cursussen, bij- en nascholing over gedrag, inclusie en professionele ontwikkeling. INHOUD EN OPZET: Verhalen worden aangevuld met start- en gespreksvragen, reflectieopdrachten, analyse van gedrag, handelingssuggesties, tips van leerkrachten, verdiepingsthema’s en leestips. Zo kan het boek zowel individueel als in groepsverband worden gebruikt, in lessen, intervisies of opleidingscontexten. Met dit boek willen de makers leerkrachten en studenten stimuleren om te blijven leren, reflecteren en groeien in hun betekenisvolle rol in het leven van kinderen. Uitgave van het Lectoraat Jeugd, Educatie en Samenleving van Hanze Groningen.

Document

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers

14 november 2025

Verhaal 1: NT2-leerling in groep 1/2 regulier onderwijs

Leerkracht vertelt over een NT2-leerling in groep 1/2 regulier onderwijs, die de Nederlandse taal nog niet beheerst en moeite heeft met het volgen van de lesstof. Deze PowerPoint-presentatie dient als visuele ondersteuning voor lessen en begeleidingsmomenten voortvloeiend uit de verhalenbundel "Verhalen van kracht en kwetsbaarheid". Het doel van het boekje is om te inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactisch handelen, professionele identiteit en onderzoekend handelen.

Presentatie

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers

1 juli 2025

Go!ForAll

Met het spel Go!ForAll beleef je welke obstakels studenten ervaren om naar het buitenland te gaan. Je doet samen met collega’s inspiratie op over wat je kunt doen om inclusief te internationaliseren.

Website

Organisatie Nuffic

1 december 2024

Oudheid | Florence en de kunst (2/2)

In het tweede deel over Florence en de Oudheid gaan we met emeritus professor dr. David Rijser van de Rijksuniversiteit Groningen kunst kijken! Want hoe werkt de Oudheid door in werken die in Florence werden gemaakt... en nog altijd te zien zijn? David bespreekt in deze aflevering onder andere beeldhouwwerk van Donatello en zijn invloed op onder andere Michelangelo. Maar ook bijzondere aandacht voor de Primavera van de schilder Sandro Botticelli, natuurlijk ook bekend van de 'Geboorte van Venus'. Tenslotte bespreekt David nog een revolutionaire gebeurtenis: de vertaling van en een commentaar op het werk van Plato in het Latijn.

Audio

Timo Epping, David Rijser

1 februari 2024

Wat je niet wist over het oude Latijn

Het oude Latijn is een essentiële taal voor het bestuderen van het leven in de Romeinse tijd en de ontwikkelingen van urbanisatie en sociale processen in het Romeinse westen. Door goed te kijken naar de inscripties op grafstenen onderzoekt oudhistoricus Pieter Houten de veranderingen van taal en de opkomst van Latijn in het Romeinse westen en met name Spanje. Wat vertelt de opkomst van het Christendom ons over het leven in de Romeinse oudheid? Hoe dateer je een eeuwenoud object waar geen jaartal van bekend is en werd er in ieder (huidig) land in het Romeinse westen Latijn gesproken? Oudhistoricus Pieter Houten komt het uitleggen tijdens De Nacht van NTR Wetenschap. Tevens vertelt hij over zijn wetenschappelijke carrière die hem naar dit onderzoek geleid hebben.

Audio

Pieter Houten

1 november 2023

De laatste Kletsheads [Seizoen 4, Aflevering 8]

In deze laatste – en dus extra lange – aflevering vertellen drie ouders die al eerder te gast waren op de podcast hoe de meertalige reis van hun gezin sindsdien is verlopen. Ik blik terug op afgelopen vier jaar, reflecteer op de toekomst en als afsluiter horen we een gedicht geschreven over en opgedragen aan meertalige kinderen, en geïnspireerd door de podcast. Onze eerste gast is Liz. Ik sprak voor het eerst met haar in het tweede seizoen van Kletsheads (in aflevering 9, over meertalige baby’s). Liz komt oorspronkelijk uit Limburg maar woon al 10 jaar in Canada. Samen met haar Egyptische man heeft ze een 4-jarige zoon, Otis. Daarna horen we van Marjolein. Marjolein is eentalig opgegroeid in Nederland, heeft Engels gestudeerd en is daarna docent Engels geworden. Toen ze in 2018 moeder werd, besloot ze om ook Engels te praten met haar zoontje Owen. Inmiddels heeft ze een tweede zoon, James. Marjolein was eerst te horen in deze aflevering 2 van seizoen 2 over de meertalige opvang. Als laatste spreek ik met Leonie. Anderhalf jaar geleden aan het begin van het derde seizoen sprak ik met Leonie (in aflevering 1 over taalaanbod, Turks en tweetalige troubles). Haar zoontje was toen bijna twee jaar oud, zij sprak Duits met hem en haar partner Nederlands. Dat gesprek is mij heel lang bijgebleven, want het was geen makkelijk gesprek. Leonie zat toen met een probleem: haar partner kon geen Duits en vond het ook vervelend dat Leonie die taal met hun zoontje Alexander gebruikten. Wil je weten hoe het nu gaat met deze drie ouders en hun meertalige gezinnen, luister naar de podcast! Als afsluiter van deze aflevering en dus de hele podcast horen we een gedicht, Tweedonkern. Dit gedicht is geschreven en voorgedragen door spoken word dichter, Wieke Vink. Tweedonkern betekent ‘schemering’ in het dialect dat de grootouders van Wieke spraken. Als je goed luistert, hoor je veel verwijzingen naar gesprekken, onderwerpen en woorden die afgelopen vier jaar voorbij zijn gekomen in de podcast. Tweedonkern Als de verhalen In meerdere talen Van de tong af rollen Als de wereld steeds groter En steeds kleiner wordt Als de zinnen Niet in hokjes Niet ingeboxt kunnen worden Maar in plaats daarvan Instead Een heel pallet Aan nieuwe werelden opent Dan is dit een ode aan alle kinderen Alle docenten ouders spraakconsulenten Die mooie keuzes maken Over thuis- en erfgoed- en gemeenschapstaal Die zachtjes wiebelen aan de tafelpoten Van eentalige conventies Met harmonische tweetaligheid En meertaligheid in de klas Want daar liggen Zonder kosten Met soms wat zorgen Culturele schatten verborgen En dan is dit – met de kennis van nu – Un petit coup d’amour Voor een meertalig morgen Want als je van de gebaande paden af gaat Komt een trein met een korte -ei nimmer te laat En ‘kiek an’ Zeggen ze dan En jij weet dat ‘kijk’ met lange -ij wordt geschreven Misschien weet je niet Hoe je je talen schrijft Maar ken je ze wel als de klank van je leven En daar waar in lockdown Onze toegang tot taal In rusteloze ruimtes aan banden werd gelegd Was er ruimte voor het leren kennen Van nieuwe letters Zoals de Arabische 3 an de Duitse ringel-S En moelijke taal? Wat zeggen die Nederlanders met hun harde en zachte -gen nou helemaal Perhaps it’s time for translinguaging Want als de druk op onze ecosystemen toeneemt Is er een heel ecosysteem aan boeken te lezen En is het leren van een taal Van Pashtoe tot Tigrinya Van Fries tot Frans Een remedie Niet als het moet Maar als het mag Want het leren van een taal is langzaam werk En meestal in verbinding Met de mensen die ons voorgingen En de toekomst die we nog willen maken Taal als een vertrouweling Als klanken die met je mee reizen Die in je opborrelen Als actieve kennis Of herinnering Aan een tijd waarin er iemand zo tot ons sprak Met mensen die het allerliefst in hun eigen taal In hun eigen talen Tellen of ruzieen of liefhebben Lieve meertalige kinderen Dit gedicht is voor jullie Weet dat het oke is Hoe je het ook doet Er zullen altijd mensen zijn Die van alles zullen zeggen Maar jij, jij hebt je tussentalen Niet als gave Niet als opgave Maar als iets dat bij je past En dat is een groot goed Van de taal van troost Tot de talen van je huisdieren Niet allemaal in een podcast te vatten Maar wel veelzijdig in een podcast te vieren Dit is een ode aan kinderen als jij Allemaal verschillend Die elk op hun eigen manier Als bruggen hun talen belopen De talen op hun beloop laten gaan In de twilight De tweedonkern Waar dromen ontstaan

Audio

Sharon Unsworth

1 oktober 2023

Meertalige boeken [Seizoen 4, Aflevering 7]

Je ziet meertalige boeken steeds vaker, in de bieb of boekenwinkel, maar ook op scholen. Het zijn boeken waar hetzelfde verhaal in twee of meer talen wordt verteld, meestal met de ene taal links en de andere taal rechts, of onder elkaar. Een andere variant is een digitale prentenboek dat in verschillende talen wordt voorgelezen, bijvoorbeel via een app of website. Maar hoe kun je ze dit soort boeken als ouder of leerkracht het beste gebruiken? En wat voor effect heeft het lezen of voorlezen van zulke boeken precies? Wat mag je daarvan verwachten en wat niet? In deze aflevering vertel ik je meer over het onderzoek hiernaar. Daaruit blijkt dat het (voor)lezen van meertalige boeken de taalontwikkeling van kinderen bevordert, in beide talen, en ook hun leesvaardigheid. Er zijn ook positieve effecten gevonden op het taalbewustzijn van kinderen (het kunnen praten over taal). Door meertalige boeken en het meertalig voorlezen in te zetten op school zien we ook een verbeterde zelfbeeld en meer zelfvertrouwen. Ook ouders kunnen profiteren van het gebruik van meertalige boeken, zeker als ze zelf de schooltaal niet zo goed kunnen. Dit zijn de twee onderzoeken die ik tijdens de podcast in meer detail heb besproken: Read, K., Contreras, P.D., Rodriguez, B. & Jara, J. (2021). ¿Read Conmigo?: The Effect of Code-switching Storybooks on Dual-Language Learners’ Retention of New Vocabulary, Early Education Development, 32:4, 516-533, DOI: 10.1080/10409289.2020.1780090 Zaidi, R. (2020). Dual-Language Books: Enhancing Engagement and Language Awareness. Journal of Literacy Research, 52(3), 269–292. https://doi.org/10.1177/1086296X20939559 Helaas zitten ze allebei achter een ‘paywall’, maar je kunt ons altijd mailen om een kopie te krijgen. In Let’s Klets spreken we met Chris Sterkens van NikNak. Zij vertelt ons meer over waarom zij is begonnen met het schrijven en uitgeven van meertalige boeken. Andere meertalige boeken vind je bij LAPPA books. Bij BukiBoek vind je ook (eentalige) boeken in allerlei talen. Lees je liever digitaal? Dan zijn er ook een aantal apps beschikbaar met meertalige boeken, waaronder BookaBooka en Wingzzz. Ben je op zoek naar boeken met verhalen en personnages die een diverse en inclusieve samenleving weerspiegelen, dan vind je deze bij Tiny Traveller en Rose Stories. Onze tweede gast is Frederike Groothoff . Zij is in het veleden basisschoolleerkracht geweest op een taalschool, heeft daar ook onderzoek verricht, en werkt nu op allerlei projecten over meertaligheid in het onderwijs. Zij is ook heel actief op LinkedIN, dus als je de allerlaatste nieuws en initiatieven rondom meertaligheid wilt weten, is zij een goede persoon om te volgen. Frederike was al eerder op de podcast te gast, in deze aflevering over ‘Hoe ga je om met meertalige kinderen in je klas?’. Tijdens ons gesprek noemde Frederike The World Through Picture Books, een samenstelling van prentenboeken van overal ter wereld uitgekozen door bibliothecarissen, en PrentenBoekenInAlleTalen.nl. Op Frederike’s eigen website vind je veel meer meertalige en cultureel-diverse boeken.

Audio

Sharon Unsworth

1 september 2023

Leren (en blijven) lezen in de thuistaal [Seizoen 4, Aflevering 6]

Vel ouders willen dat hun kinderen niet alleen hun twee of meer talen kunnen spreken, maar dat ze in deze talen ook kunnen lezen. Als je als meertalig kind niet alleen in het Nederlands kunt lezen maar ook in je andere taal of talen, dat krijg je toegang tot veel meer bronnen van taal: boeken natuurlijk maar ook bijvoorbeeld stripverhalen, nieuwsberichten in kranten of op internet, email. Bovendien word je zelfstandiger: je bent niet meer afhankelijk van je ouders voor taalaanbod in het Italiaans, Turks of Arabisch, maar je kunt dit ook zelf opzoeken. Het kunnen lezen biedt natuurlijk niet alleen toegang tot meer taal maar ook tot de cultuur en geschiedenis van een land of gemeenschap. Het leren lezen in de thuistaal kan ook van belang zijn als je wilt dat je kind op latere leeftijd kan gaan studeren of werken in een bepaald land. Kortom, er zijn veel redenen waarom je als ouder zou willen dat je kind leert lezen niet alleen in het Nederlands maar ook in hun andere taal of talen. Maar hoe doe je dat? Wanneer kun je het beste hiermee beginnen? Is het makkelijker bij de ene taal dan bij de andere? Hoe houd je je kind gemotiveerd, ook als ze ouder worden? Onderzoeker Liza van den Bosch geeft antwoord. We leren dat het belangrijk is om zo vroeg mogelijk voor te lezen in je thuistaal en ook met taal te spelen en dat het makkelijker is om te leren lezen in sommige talen (bijvoorbeeld het Spaans of het Turks) dan in andere talen (bijvoorbeeld het Engels of het Chinees). Uit onderzoek blijkt dat je niet per se hoeft te wachten totdat je kind eerst in het Nederlands (de schooltaal) heeft leren lezen voordat hij of zij dit in de thuistaal doet. Hoe vlot dat gaat hangt deels van de taal af maar tussentaalinvloed hoort erbij (dat wil zeggen: hoe je in de ene taal leest zal beïnvloeden hoe je kind in de andere taal leest). Dat duurt meestal niet zo lang. Motivatie speelt een grote rol en tijdens de aflevering hebben zowel Liza als ik veel tips gedeeld om je kind gemotiveerd te houden, waaronder: het volgen van moedertaalonderwijs – meer hierover leer je in dit gesprek met Gisi Canizzarro van de Heritage Language Education Network in Eindhoven. de website van Yoshito Darmon-Shamimori en vooral zijn meertalige stripverhaal dat kinderen zelf kunnen invullen, In Search of Lost Words (er komt een Nederlandstalige editie). Luister naar de aflevering om meer tips te horen! Dr. Liza van den Bosch is universitair docent bij de programmagroep onderwijswetenschappen bij het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden. Haar onderzoek is gericht op leesvaardigheid, taalontwikkeling en meertaligheid. Verder in deze aflevering horen we weer van een aantal Kletsheads van de week. Dit keer hebben ze het over wat het betekent om meertalig te zijn. En ik deel weer een KletsInkoppertje, een concrete tip die je meteen en makkelijk in kunt zetten om meer te halen uit de meertaligheid in jouw gezin, klas of praktijk. Dit keer: verzin een leesprobleem dat je kind graag wil oplossen. Deze tip komt wederom van het PEACH project.

Audio

Sharon Unsworth