Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (178)

…

HBO/WO

MBO

22 september 2026

Bedient Gasten niveau 3 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van iemand die opneemt naar iemand die zelfstandig adviseert, klaarmaakt en serveert. Drie modules: Adviseren en opnemen, Drankenkennis verdieping, en Klaarmaken, serveren en kwaliteitsbewaking. Het onderdeel sluit af met een zelfstandige praktijkproeve en het portfolio. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

25 augustus 2026

Library Essentials cursus VU Universiteitsbibliotheek

Library Essentials is een introductiecursus voor nieuwe medewerkers van de VU Universiteitsbibliotheek. De cursus biedt een laagdrempelige kennismaking met de organisatie, de verschillende afdelingen en de dienstverlening en expertise binnen de UB. De onderdelen van deze publicatie bevatten zowel inhoudelijke materialen van de cursus als begeleidende documenten die een beeld geven van de opzet van een dergelijke cursus. Ze kunnen gebruikt worden ter inspiratie voor het opzetten van een soortgelijke cursus bij andere instellingen. Deze publicatie bevat de volgende materialen: Leermateriaal eindproduct: E-module Library Essentials cursus (in ontwikkeling). Begeleidende documenten: Project Initiatie Document (PID) Library Essentials. Voorsteldocument ten behoeve van management team (MT). Draaiboek Library Essentials cursus VU. Schrijfhandleiding e-module. Script audiotour. Evaluatieformulier (in ontwikkeling).

Document

Kim Dibbets, Babette Claassen, Linde Voorend

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

3 juli 2026

Middeleeuwen | (BONUS) Redbad: Aldgisl en Wilfrid van York

In deze bonusaflevering met dr. Sven Meeder van de Radboud Universiteit in Nijmegen gaan we terug naar de wereld van Redbad, de wereld van Friezen en Franken... vóór Redbad! We maken kennis met Aldgisl en het verhaal van de komst en het verblijf van Wilfrid van York. Wat vertellen de verhalen over de komst van deze bisschop naar het Friese gebied, naar Aldgisl?Zomer en seizoen 2Vanaf maandag 6 juli luister je de hele maand juli naar de 'Zomerspecials' van Middeleeuwen! De maand augustus staat in het teken van de 'Summerschool' van Middeleeuwen. Op maandag 7 september start seizoen 2 van Middeleeuwen... kortom: maak je klaar voor een zomer vol Middeleeuwen!Shownotes???? Volg Middeleeuwen op Bluesky???? Stuur een mail???? Luister hier naar de reguliere aflevering met Sven over Redbad???? Bestel het boek 'Redbad' van dr. Sven Meeder en dr. Erik Goosmann???? Vanaf 5 september staat de tentoonstelling 'Redbad. De legendarische koning' in het Fries Museum???? Timo EppingSupport de show???? Word ‘Fan’ of doe een eenmalige donatie via petjeaf.com/middeleeuwenZelf een (historische) podcast maken????? Stuur een mail (info@eppingproductions.nl)All music by Epidemic Sound Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Audio

Timo Epping, Sven Meeder

30 juni 2026

De kracht van verbinding

Smeltend poolijs, snel slinkende biodiversiteit, hittegolven en overstromingen, nog steeds armoede en onrecht in grote delen van de wereld. Geen redden meer aan? In dit boek laten wetenschappers uit diverse disciplines samen met professionals uit de praktijk zien hoe zij werken aan een duurzame, groene en rechtvaardige wereld. Hun verhalen benadrukken de urgentie van de problemen, maar tonen vooral ook uitwegen. Ze inspireren tot nadenken en tot handelen - of je nu socioloog, bioloog, arts, historicus of jurist in spe bent. Want met jouw academische kennis en vaardigheden kun je bijdragen aan een duurzamere wereld. Wetenschapsjournalisten Paul van den Broek en Bea Ros tekenden de verhalen op. Kunsthistoricus Peter Zunneberg selecteerde bij elk verhaal kunstwerken om je ook op een andere manier uit te dagen na te denken over de wereld van nu en morgen. Hoogleraar Cultuureducatie Edwin van Meerkerk ontwikkelde bij elk hoofdstuk lessuggesties, met stof tot nadenken én doen. Een fraaie paperbackeditie van dit open accessboek is te verkrijgen via boekenbestellen.nl

Open (Access) Tekst Boek

Paul van den Broek, bea ros, Edwin van Meerkerk

8 juni 2026

Middeleeuwen | Middeleeuwse priesters en de lokale kerk

Met dr. Bastiaan Waagmeester van de Freie Universität Berlin onderzoeken we wat er te ontdekken valt over de lokale kerk in de vroege Middeleeuwen! Hoe kan worden vastgesteld dat bepaalde boeken door priesters of bisschoppen gebruikt werden? Valt er op basis van die 'priesterboeken' iets te zeggen over de kennis, de taken en de rol van een lokale priester binnen een gemeenschap? In zijn onderzoek breekt Bastiaan met het oude beeld van lokale priesters... om daadwerkelijk die mensen uit de Middeleeuwen in beeld te krijgen!Shownotes???? Volg Middeleeuwen op Bluesky???? Stuur een mail???? Meer lezen? Lees het boek van Bastiaan: 'Pastoral Works. Priest, Books, and Compilatory Practices in the Carolingian Period'???? Nog meer lezen? Bastiaan schreef ook 'Local Priests in the Latin West, 900-1050'???? Andere leestips van Bastiaan lezen? Bastiaan tipt 'De inventieve middeleeuwen', 'Leading the Way to Heaven' van dr. Carine van Rhijn en 'Presbyter' van Steffen Patzold???? Bastiaan hield met enkele (internationale) collegae een blog bij over priesters in de 10de eeuw???? Kijk ook zeker eens op de blog van Bastiaan: 'Libripendis'???? Timo EppingSupport de show???? Word ‘Fan’ of doe een eenmalige donatie via petjeaf.com/middeleeuwenZelf een (historische) podcast maken????? Stuur een mail (info@eppingproductions.nl)All music by Epidemic Sound Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Audio

Timo Epping, Bastiaan Waagmeester

25 mei 2026

Middeleeuwen | Wij en zij: niet-christelijke personages in Middelnederlandse ridderverhalen

Hoe worden niet-christenen in ridderverhalen uit de 14de en 15de eigenlijk gerepresenteerd? Hoe komen die personages naar voren in de teksten en wat leert dat over 'wij en zij'-denken in die periode? Daar doet promovendus Edwin de Vette van de Universiteit Leiden onderzoek naar! We bespreken dat in deze aflevering onder andere door naar de 'Seghelijn van Jherusalem', de 'Roman van Limborch' en meer specifiek ook het beeld in de 14de en 15de eeuw van Saladin te kijken.Shownotes???? Volg Middeleeuwen op Bluesky???? Stuur een mail???? Meer lezen? Edwin schreef een artikel over Demophon in de 'Roman van Limborch'.???? Nog meer lezen? Lees de Roman van Limborch vertaald door Ingrid Biesheuvel in hedendaags Nederlands: 'Roman van Heinric en Margriete van Limborch'???? Edwin schreef nog een artikel: 'De multireligieuze wereld in 'Seghelijn van Jherusalem'???? Edwin tipt ook nog: D.E.H. de Boer (red.), Kennis op kamelen. Europa en de buiten-Europese wereld (1150-1350)???? Timo EppingSupport de show???? Word ‘Fan’ of doe een eenmalige donatie via petjeaf.com/middeleeuwenZelf een (historische) podcast maken????? Stuur een mail (info@eppingproductions.nl)All music by Epidemic Sound Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Audio

Timo Epping, Edwin de Vette

11 mei 2026

Middeleeuwen | Liefdespoëzie in de Middeleeuwen

In deze aflevering staat de liefde centraal: met dr. Christoph Pieper van de Universiteit Leiden maken we een Europese tournee vol liefdesliteratuur van de Provence naar Noord-Frankrijk, van Duitsland naar Italië. We maken kennis met 'trobadors' (troubadours), met Willem IX (ook wel 'Willem de Troubadour' of Willem van Poitiers), met 'trouvères', met Minnensänger en met 'Dolce stil novo' in Italië, waarbij we onder andere naar Dante kijken... en eindigen met Petrarca.Shownotes???? Volg Middeleeuwen op Bluesky???? Stuur een mail???? Luister naar de afleveringen met Christoph van 'Oudheid' over 'Cicero - Pro Archia' (met dr. Lidewij van Gils) en over 'De canonisering van Cicero'???? Meer lezen? Christoph tipt de bundel 'Liefdeslessen. Verleidingskunst en erotiek van schepping tot verlichting' (red. Piet Gerbrandy et al., 2017) voor een breed spectrum van essays over liefde in verschillende culturen???? Nog meer lezen? Christoph tipt ook van Petrarca de vertaling van Peter Verstegen: 'Het Liedboek – Canzoniere'???? Wetenschappelijk tipt Christoph 'Causa amoris' (1985) van Rüdiger Schnell???? Niet in deze aflevering besproken, maar zie voor Nederlandse literatuur: Frank Willaert, 'Het Nederlandse liefdeslied in de middeleeuwen' (2021)???? Timo EppingSupport de show???? Word ‘Fan’ of doe een eenmalige donatie via petjeaf.com/middeleeuwenZelf een (historische) podcast maken????? Stuur een mail (info@eppingproductions.nl)All music by Epidemic Sound Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Audio

Timo Epping, Christoph Pieper

27 april 2026

Middeleeuwen | Walewein: ridder aan het hof van Arthur

We keren terug naar de wereld van koning Arthur: in deze aflevering maken we met dr. Jelmar Hugen van de Universiteit Leiden kennis met Walewein! Wie was dit belangrijke personage uit de Arthurliteratuur - die we internationaal ook kennen als o.a. Gawain of Gauvain? Welke rol speelt dit personage, deze ridder, in die verhalen uit de Nederlanden? En in andere verhalentradities? Jelmar laat ons in deze aflevering kennismaken met Walewein!Shownotes???? Volg Middeleeuwen op Bluesky???? Stuur een mail???? Luister naar de afleveringen met dr. Frank Brandsma over koning Arthur: deel 1, deel 2 en een bonusaflevering???? Meer lezen over koning Arthur? Jelmar tipt 'Koning Arthur in meervoud' van Jozef Janssens en 'The Arthur of the Low Countries' (red. Bart Besamusca en Frank Brandsma)???? Meer lezen over Walewein? Jelmar tipt 'Gawain: A Casebook' en het artikel 'A Perfect Knight: Walewein in the Walewein ende Keye' van Marjolein Hogenbirk???? Nog meer verhalen lezen? Jelmar tipt 'De ridders van de Ronde Tafel. Arturverhalen uit de Lage Landen' van Ingrid Biesheuvel (vert.) en 'Jeesten van rouwen ende van feesten. Een bloemlezing uit de Lancelotcompilatie' van Bart Besamusca???? Lees het artikel 'De Roman van Walewein als onvoltooid verhaal met een zelfstandige voortzetting' van Jelmar Hugen en Geert Warnar???? Bekijk het handschrift van de 'Roman van Walewein' online???? Lees hier een handige webpagina van literatuurgeschiedenis.nl, die goed gebruikt kan worden voor onderwijs???? Timo EppingSupport de show???? Word ‘Fan’ of doe een eenmalige donatie via petjeaf.com/middeleeuwenZelf een (historische) podcast maken????? Stuur een mail (info@eppingproductions.nl)All music by Epidemic Sound Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Audio

Timo Epping, Jelmar Hugen

13 april 2026

Middeleeuwen | Kennis over de natuur in de Middeleeuwen: insecten, biodiversiteit en historische ecoliteracy

Hoe keken mensen naar de natuur in de Middeleeuwen? Wat wisten mensen in middeleeuws Europa, in steden en op het platteland, daar eigenlijk over? Wat deden ze met die observaties, met die kennis? En waarom is dat van belang voor ons, vandaag de dag? Die vragen gaan we in deze aflevering onderzoeken met dr. Claire Weeda van de Universiteit Leiden. Met bijzondere aandacht voor insecten!Shownotes???? Volg Middeleeuwen op Bluesky???? Stuur een mail???? Luister hier naar de afleveringen met dr. Janna Coomans over de pest: deel 1 en deel 2???? Claire schreef het boek 'Ethnicity in Medieval Europe, 950-1250. Medicine, Power and Religion'???? Meer lezen? Claire tipt 'An Environmental History of Medieval Europe' en 'Lesser Living Creatures of the Renaissance: Volume 2'???? Nog meer lezen? Claire tipt ook (het wel heel dure) 'A Cultural History of Insects' (Volume 1-6)???? Timo EppingSupport de show???? Word ‘Fan’ of doe een eenmalige donatie via petjeaf.com/middeleeuwenZelf een (historische) podcast maken????? Stuur een mail (info@eppingproductions.nl)All music by Epidemic Sound Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Audio

Timo Epping, Claire Weerda