Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (96)

…

HBO/WO

MBO

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

15 juli 2026

Opdracht Checklist klassenmanagementsvaardigeden in de VR kleuterklas

Deze opdracht is gebaseerd op de 'Checklist klassenmanagementsvaardigheden in de kleuterklas' van Marjolein de Vos & Simone Soomers, Saxion Hogeschool. De op literatuur gebaseerde checklist wordt bij de hogeschool gebruikt om hun studenten kleuterklassenmanagement aan te leren. Niet alle onderdelen van de checklist kunnen geoefend worden in de VR-kleuterklas, dus de checklist in de opdracht is aangepast om hier beter op aan te sluiten. De studenten observeren elkaar met behulp van de observatieformulieren, waarna de geobserveerde student de observaties kan gebruiken om de (aangepaste) checklist in te vullen.

Document

Simone Soomers, Marjolein de Vos, Ilse Nieuwenhuis

1 maart 2026

Extreme Overtuigingen (E-learning)

Deze e-learningmodule vormt een inleiding in het kennisdomein van Extreme Overtuigingen. De afgelopen decennia is er steeds meer aandacht voor onderwerpen als extremisme, radicalisering en fundamentalisme in de volle breedte en diepte. Het gaat daarbij om geloofssystemen, overtuigingen, sentimenten en gedragingen en acties (individueel of in groepsverband) die op verschillende manieren een reëel gevaar vormen voor een gezonde democratie of individuen daarbinnen. Er zijn in de loop van de jaren verschillende modellen ontwikkeld om fundamentalisme en extremisme beter te begrijpen, maar veel van deze modellen verklaren nog onvoldoende waarom sommige mensen zich tot extreme groepen of overtuigingen aangetrokken voelen en zich hierbij aansluiten. Deze e-learningmodule is met name bedoeld om te worden gebruikt binnen opleidingen zoals Social Work, Toegepaste Psychologie, HBO-Bestuurskunde, HBO-Rechten, SJD en andere opleidingen met profiel maatschappij en recht.

Website

Wilma Kannegieter, Joe Jaspers

1 maart 2026

Bevordering van Nederlandse taalcompetentie van studenten aan Nederlandse universiteiten.

Aanleiding voor deze handreiking was de intentie die de Nederlandse universiteiten in 2024 uitspraken om de Nederlandse academische taalvaardigheid van zowel Nederlandstalige als anderstalige studenten te versterken. Ook ligt er sinds 2024 een wetsvoorstel waarin de bevordering van de Nederlandse taalvaardigheid van studenten als een van de beoogde doelstellingen wordt benoemd. Om invulling aan deze ambitie te geven, is de landelijke UNL-werkgroep Academische Taalvaardigheid ingesteld. Die werkgroep, onder voorzitterschap van prof. dr. Peter Schrijver, heeft deze handreiking ontwikkeld.

Document

Carel Jansen, Peter Schrijver, Margot van Mulken, Janneke van der Loo, Gea Dreschler, Renske Bouwer, Katja Hunfeld, Esther Scheeren, Rosa Becker, Kirsten Dibbet

23 februari 2026

Rapport: Criminele uitbuiting door de ogen van jongeren

Onderzoeksrapport over de manier waarop jongeren in Groningen en Drenthe criminele uitbuiting signaleren, ervaren en interpreteren. Ook is in kaart gebracht wat jongeren nodig hebben om weerbaarder te zijn tegen criminele uitbuiting.

Document

Auteur Onbekend

1 januari 2026

Spaces to Code

Spaces to Code biedt concrete handvatten om interacties in het onderwijs rondom sensitieve onderwerpen die leiden tot confrontaties of conflicten, achteraf gezamenlijk te bespreken in een constructieve dialoog. Deze dialoog is gericht op het uitwisselen van perspectieven en argumenten, het bevorderen van wederzijds begrip en het samen komen tot oplossingen. De term Spaces verwijst naar een ‘ruimte’, buiten de muren van het leslokaal maar binnen de universiteit, waarbinnen sensitieve onderwerpen bespreekbaar gemaakt kunnen worden. To code verwijst naar het gezamenlijk opstellen, naleven en verbeteren van een gesprekscode. Deze levende code helpt de deelnemers bij het voeren van de dialoog over het conflict dat heeft plaatsgevonden. Kenmerkend voor Spaces to Code is, in tegenstelling tot het volgen van een vaste dialoogmethode, dat studenten en docenten zelf de regie nemen om ruimte te creëren voor dialoog, en de tijd nemen om samen te na te denken over de manier waarop zij willen communiceren. Aandacht voor communicatie komt voort uit de gedachte dat we het vaak niet eens zijn op de inhoud, maar soms wel over de manier van gesprek voeren.

Document

Maria de Haan, Bjorn Wansink, Karin van Look, Semiha Bekir, Paul Baar, Jeroen Janssen

1 januari 2026

Raamwerk Leerdoelen Ondermijning

Het raamwerk is ontwikkeld als onderdeel van het project ‘Landelijke voorlichting ondermijning in de mbo-opleidingen Transport, Logistiek en Maritiem’, geïnitieerd door de vijf Mainports Zeeland/West Brabant, Noordzeekanaalgebied, Sierteelt, Rotterdam en Schiphol. Het doel van het project is om het onderwerp Ondermijning een structurele plek te geven binnen de mbo-opleidingen TLM. Het raamwerk geeft een overzicht van de leerdoelen rondom het onderwerp Ondermijning binnen de mbo-opleidingen Transport, Logistiek en Maritiem (TLM). Het raamwerk is voorgelegd en besproken met diverse mensen uit het onderwijs en werkveld. Het raamwerk is ontwikkeld om mbo-scholen TLM, leerbedrijven en andere betrokkenen een gemeenschappelijk kader te bieden: Wat moeten studenten TLM weten en kunnen als het om ondermijning gaat?

Document

Barbara Ponsteen, Ingrid Zemmelink

16 december 2025

Flexibel begeleiden van talentgerichte CoL's

Wat als de sleutel tot talentontwikkeling van leraren niet ligt in individuele prestaties, maar in samen leren? Dit artikel laat zien hoe Communities of Learners (CoL’s) een krachtige omgeving kunnen bieden voor diepgaand leren en pedagogisch redeneren – niet als solistisch proces, maar als gemeenschappelijke groei. Met autonomie als drijfveer, structuur als kompas en flexibele begeleiding als steun toont dit artikel hoe CoL’s van (aspirant-)leraren begeleid kunnen worden, waarin kritisch gereflecteerd wordt, van elkaar geleerd wordt om hun vaardigheden in de onderwijspraktijk continu te verfijnen. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en fasen van ontwikkeling van een CoL, bieden we inzicht in de rollen die begeleiders kunnen aannemen. Op basis van tien jaren van praktijkervaringen en onderbouwde inzichten uit de educatieve Hanze master Talentontwikkeling & Diversiteit professionalisering voor vakbekwame leraren- delen we niet een vast stappenplan, maar een kijkwijzer op basis van onze inzichten en praktijkervaring, vol concrete aanknopingspunten om CoL’s op maat vorm te geven. Want talent bloeit waar ruimte is voor eigen regie, verbinding en gerichte ondersteuning.

Document

Marielle van den Hul-Kuijten

20 november 2025

Ethiek - welke morele problemen zijn er?

Presentatie over ethiek. In deze les wordt beperkte voorkennis gevraagd in het kunnen nadenken over ethiek en morele problemen. De nadruk ligt op het leren herkennen van ethische vraagstukken, dit vindt plaats aan de hand van dagelijkse 'dilemma's'. De PowerPoint bevat een docentinstructie en een lesinhoud,

Presentatie

Freek Verkade, Kim Meijer

14 november 2025

Verhaal 3: een leerling in groep 8 regulier onderwijs met een oorlogstrauma

Leerkracht vertelt over ervaringen met een leerling in groep 8 regulier onderwijs met een oorlogstrauma. Deze PowerPoint-presentatie dient als visuele ondersteuning voor lessen en begeleidingsmomenten voortvloeiend uit de verhalenbundel "Verhalen van kracht en kwetsbaarheid". Het doel van het boekje is om te inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactisch handelen, professionele identiteit en onderzoekend handelen.

Presentatie

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers