Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyDeelnemende instellingen
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (241)

…

HBO/WO

MBO

20 juli 2026

Energie in Beweging #2 - Warmtetransitie

Welkom bij de podcast over Energie in Beweging. Deze podcast is mogelijk gemaakt vanuit het Intereg project Energy Booster. Deze podcast gaat specifiek over de warmtetransitie. De ambitie is helder: een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Maar daarachter schuilt een complex systeem van keuzes over warmtebronnen, netwerken en ruimte. In deze aflevering duiken we in de rol van warmtenetten in deze puzzel. In gesprek gaan Trynke Papa, Bart Mulder, Joris van de Ven. Meer informatie over het project vind je hier: https://www.energie-booster.eu/nl

Video

Media Expert Centre Saxion

1 februari 2026

Tekenopdrachten meubelmaker

Tekenopdrachten meubelmaker

Document

Ruben Jobse

1 februari 2026

Kleintje Grondgebonden warmtepompinstallaties in woningen

Het ISSO-kleintje Grondgebonden warmtepompinstallaties in woningen biedt compacte, gevalideerde kennis voor het ontwerpen, realiseren en beheren van bodemgebonden warmtepompsystemen in de woningbouw. Van eerste schets tot ontmanteling ondersteunt deze uitgave je bij het maken van technisch én economisch onderbouwde keuzes. Het Kleintje sluit aan op de groeiende toepassing van bodemwarmtepompen en behandelt de volledige projectcyclus: initiatief, ontwerp, realisatie, gebruik en beheer. Je krijgt praktische handvatten voor het dimensioneren van de warmtepomp en verticale bodemwarmtewisselaars, het afstemmen van bron, opwekking en afgiftesysteem en het bepalen van vermogens en boilerinhoud. Onderwerpen als COP en SCOP, energiegebruik, comfort, drukverlies, inregelen, buffervaten, regelstrategieën, passieve koeling en koudemiddelkeuze komen concreet aan bod. Ook wettelijke eisen, kwaliteitseisen en monitoring na oplevering worden helder toegelicht. Met schema’s, tabellen, grafieken en voorbeeldberekeningen pas je de kennis direct toe in je ontwerp, programma van eisen en technische onderbouwing. Het kleintje is gebaseerd op ISSO-publicaties 72 en 73 en vormt daarmee een praktische ingang tot bredere, gevalideerde ISSO-kennis. Voor wie? Installateurs, adviseurs, ontwerpers en andere bouwprofessionals die werken aan duurzame woningbouw en betrouwbare warmtepompinstallaties.

Website

ISSO ISSO

29 januari 2026

Handreiking Delen van signalen over zorgwekkend gedrag in het MBO

De veilige leer-en werkomgeving in en rondom de school is niet alleen de verantwoordelijkheid van de onderwijsinstelling zelf, maar ook van de politie en de gemeente. In de praktijk is het in een zo vroeg mogelijk stadium bespreken van deze signalen met de student, hun ouders, en – waar nodig – het delen van deze signalen met de politie en gemeente, een van de meest effectieve maatregelen gebleken. Voor medewerkers in het mbo, de gemeente en de politie is deze handreiking ontwikkeld om meer meer duidelijkheid te geven over het uitwisselen van gegevens over zorgwekkend gedrag van studenten.

Document

Auteur Onbekend

31 december 2025

Kleintje meetmethoden elektrotechniek

Het ISSO-kleintje Meetmethoden Elektrotechniek ondersteunt monteurs en inspecteurs bij het uitvoeren van metingen aan elektrische installaties en arbeidsmiddelen. De inhoud sluit aan op NEN 1010 en NEN 3140 en biedt praktische ondersteuning bij metingen in zowel nieuwbouw als bestaande bouw. De publicatie geeft inzicht in de uitvoering van meetwerk binnen het kader van de geldende normen en beantwoordt veelvoorkomende praktijkvragen. Dankzij de overzichtelijke opzet is het kleintje geschikt als hulpmiddel op de werkvloer en als naslagwerk. Nieuw in deze editie is de aandacht voor metingen in het kader van Gebouwautomatiserings- en Controlesystemen (GACS), waarbij elektrotechnische metingen aan onder andere voedingscircuits, beveiligingen en signaalstromen worden toegelicht. De uitgave beschrijft stap voor stap de onderdelen die bij metingen komen kijken, van eisen aan meetapparatuur tot noodzakelijke veiligheidsmaatregelen voorafgaand aan het meten. Elke meetmethode heeft een vaste opbouw met aandacht voor het doel van de meting, het meetprincipe, benodigde instrumenten en hulpmiddelen. Normwaarden en tabellen helpen bij de beoordeling van de resultaten. Daarmee ondersteunt deze kennis een consistente en verantwoorde uitvoering van metingen in de dagelijkse praktijk. Het ISSO-kleintje behandelt zowel opleverings- als inspectiemetingen van nieuwe installaties volgens NEN 1010, inspecties van bestaande installaties volgens NEN 3140 en metingen aan elektrische arbeidsmiddelen. Door deze brede aanpak biedt het een volledig overzicht voor professionals in de elektrotechniek.

Website

ISSO ISSO

31 december 2025

Kleintje ventilatie

Het ISSO-kleintje Ventilatie voor Woningen en woongebouwen ondersteunt professionals bij het ontwerpen, uitvoeren en beheren van ventilatiesystemen. Deze uitgave sluit aan op de dagelijkse praktijk en biedt houvast bij het maken van keuzes in alle fasen van het installatieproces. Ventilatie is bepalend voor een gezond binnenklimaat. Alleen met gecontroleerde afvoer van vervuilde binnenlucht en toevoer van verse buitenlucht blijven woonruimten geschikt voor langdurig verblijf. Verontreinigingen van buiten, zoals verkeer en industrie, kunnen via filtering worden tegengehouden. Het kleintje vertaalt deze principes naar praktische kennis voor de professional. Naast technische uitgangspunten is er aandacht voor veelvoorkomende praktijkproblemen zoals tochtklachten, installatiegeluid en onvoldoende luchtverversing. Door betere isolatie en hogere luchtdichtheid is onbewuste ventilatie sterk afgenomen. Hierdoor is doelgerichte, bewuste ventilatie via bouwkundige en installatietechnische voorzieningen essentieel geworden. Het document laat zien hoe ventilatiesystemen bijdragen aan een gezond binnenklimaat, mits zorgvuldig gekozen, ontworpen, geïnstalleerd en onderhouden. Ook de samenhang tussen ontwerp, uitvoering en beheer komt aan bod. Meer ventileren verbetert de luchtkwaliteit, maar verhoogt ook het energiegebruik en het risico op tocht. In nieuwbouw en renovatie vraagt dit om een goede afweging. Het kleintje helpt om comfort, gezondheid en energieprestatie in balans te brengen. Ook situaties met verontreinigde buitenlucht en de rol van filtering worden behandeld. Alle fasen van het realisatieproces komen aan bod: van PvE en ontwerp tot uitvoering en onderhoud. Het document is bedoeld voor installateurs, adviseurs, woningcorporaties, onderhoudsbedrijven, bouwkundigen en het technisch beroepsonderwijs.

Website

ISSO ISSO

7 december 2025

Duurzaam opleiden en plaatsen van zij-instromers

Dit materiaal is ontwikkeld voor de leergang 'duurzaam opleiden en plaatsen van zijn-instromers'. Het materiaal bestaat uit een viertal modules: De levensfasebewuste intake (duurzaam intaken) De vraagarticulatie (duurzaam plaatsen/matchen) Omgekeerd ontwerpen van het maatwerktraject (duurzaam opleiden) Coaching en nazorg (duurzaam werken)

Document

Muriel Janssen

23 juni 2025

Handreiking keuzedelen Duurzaam handelen in de beroepspraktijk

In mei 2025 zijn de herziene keuzedelen 'Duurzaam handelen in de beroepspraktijk' voor niveau 1, 2, 3 en 4 beschikbaar gekomen. Tijdens de herziening van deze keuzedelen heeft de ontwikkelgroep de wens uitgesproken om de achterliggende gedachtegang toe te lichten. Het doel is om een paradigmashift te ondersteunen: duurzaam handelen moet niet enkel een losstaand vakgebied zijn, maar een vanzelfsprekend onderdeel van de beroepspraktijk. Niet omdat het moet, maar vooral omdat het een innerlijk kompas kan zijn voor denken en handelen met échte aandacht voor onze leefomgeving.

Document

Eric Soer

8 mei 2025

Gebouwautomatisering programmeren van NHC installatie

In een practicum wordt de student geleerd om een elektrotechnische installatie die voorzien is van Niko Home Controle te programmeren

Document

Ger Derksen

2 april 2025

Kennisbouwplaats: Thema Bouwlogistiek, de virtuele bouwplaats met bouwlogistieke kennisproducten

In ons land wordt de komende jaren fors gebouwd. Het transport van bouwmateriaal, mobiele werktuigen en personeel van en naar de bouwplaats zorgt voor extra drukte op de weg, extra uitstoot en knelpunten rond verkeersveiligheid en omgevingshinder. Proefprojecten in diverse steden laten zien dat bouwlogistieke maatregelen het aantal binnenstedelijke ritten verminderen en ook de productiviteit op de bouwplaats vergroten. Topsector Logistiek voert het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek uit samen met bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen. Binnen dit programma wordt de impact van Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) in de praktijk onderzocht. De geleerde lessen worden vertaald naar kennisdocumenten en praktische oplossingen, die we actief delen met de bouwsector via bijvoorbeeld deze interactieve bouwplaats. Via deze interactieve bouwplaats vind je informatie over de transitie van schone en emissieloze mobiele werktuigen en bouwlogistiek. Binnen bouwlogistiek vind je bijvoorbeeld kennis over prefab bouwtechnieken, het gebruik van een bouwhub, transport over water en ketenaansturing.

Website

Onbekend Onbekend