Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyDeelnemende instellingen
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (64)

…

HBO/WO

MBO

22 september 2026

Sociale Hygiëne (K1494) - modulaire leermaterialen voor Hospitality

Deze module bereidt studenten voor op het officiële SVH-examen Sociale Hygiëne. De module draait om één doorlopend product: het sociaal-hygiënisch beleidsplan voor een zelfgekozen horecabedrijf. Elke week schrijft de student een nieuw onderdeel; in week 8 volgt het complete plan met een eindreflectie. De vastgestelde SVH-casussen vormen de rode draad. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

1 april 2026

Presentatie – Informatie over implementatie ADL

Een PowerPoint met informatie over het Verandertraject Aanpak Digitale Leermaterialen. Het Waarom, Achtergrond en de Implementatie. Deze kan worden gebruikt om het verhaal te vertellen binnen de eigen onderwijscontext.

Presentatie

HAN Verandertraject Aanpak Digitale Leermaterialen

2 februari 2026

Scholingstraject AI-geletterdheid (UBVU)

Deze collectie bestaat uit verschillende materialen van het scholingstraject AI-geletterdheid. De doelgroep van dit specifieke traject is medewerkers bij de Universiteitsbibliotheek VU. Je kan het materiaal ook met eventueel wat aanpassingen ook voor andere doelgroepen gebruiken. Het scholingstraject bestaat uit 4 sessies: Introductie in AI Toelichting: Algemene introductie over wat AI is. Welke begrippen moet je weet van hebben? Wat kan een taalmodel? Etc. Verder diende deze sessie om het beginniveau van collega’s te bepalen, zodat wij hier rekening mee konden houden voor de opvolgende sessies. Effectief prompten Toelichting: Dit is een praktisch onderdeel, met als doel op een effectieve manier te leren prompten om de juiste informatie te verkrijgen. Verantwoord & kritisch omgaan met AI Toelichting: Dit is een meer theoretisch onderdeel met veel ruimte voor gesprek en discussie, over onderwerpen als: duurzaamheid, big tech, etc. AI-tools & werk Toelichting: In deze sessie nodigden wij 3 collega’s uit om hun ervaringen te delen en een demo te geven hoe zij AI gebruiken in hun werk. In deze collectie vind je de slides met inhoudelijke stof en interactieve opdrachten, inclusief een PDF voor de gebruikte exit ticket en toetsmatrijs (met leerdoelen gekoppeld aan de taxonomie van Bloom). Verder is ook een link naar de e-learning ‘AI-geletterdheid voor UB-medewerkers’ opgenomen. Deze werd gebruikt als aanvulling (voor- en/of nabereiding) op de fysieke sessies. Als laatste is een eindopdracht toegevoegd met bijbehorende rubric.

Document

Kim Dibbets, Jordy Gevers

17 december 2025

Onderwijs & AI Module voor Docenten

Generative Artificial Intelligence (genAI), ofwel generatieve kunstmatige intelligentie, maakt een snelle groei door. De nieuwste generatie genAI tools is zo goed dat het steeds moeilijker wordt te onderscheiden of een tekst door een mens of AI is geschreven. De ontwikkeling van genAI heeft dan ook een grote impact op de maatschappij en daarmee ook op het onderwijs. Daarnaast kan genAI onderdeel uit gaan maken van de toekomstige werkpraktijk van vele studenten. De realiteit is dat deze technologie er is en we zullen ons ertoe moeten verhouden. Hoewel de eindverantwoordelijkheid voor het gebruik van genAI ligt bij de student zelf, hebben wij de verantwoordelijkheid om hen te helpen hier op een verantwoorde manier mee om te gaan. Deze module beoogt hierbij te ondersteunen. Na het doorlopen van deze module ben je bekend met: Wat genAI is. Wat de impact van genAI is op onze wereld. De juridische kaders van genAI. De relatie tussen genAI en academische waarden en integriteit. De manieren waarop studenten genAI kunnen gebruiken en wat dat kan betekenen voor academisch onderwijs. De impact die genAI kan hebben op jouw onderwijs. Elk van de bovenstaande leerdoelen hoort bij één hoofdstuk van deze module. Deze module is gebaseerd op de module AI geletterdheid van de Rijksuniversiteit Groningen. De module is zowel in het Nederlands als het Engels beschikbaar en wordt hier aangeboden als Brightspace package. Dit zou ook in Canvas geïmporteerd kunnen worden.

Document

Steven Trooster, Max Moeskops

27 mei 2025

Gen AI Impact Scan

Dit materiaal is gepubliceerd met het doel een voorbeeld te geven, een inspiratiebron te zijn, of als bouwsteen te dienen binnen een andere onderwijscontext. Voel je vrij om (gedeelten) over te nemen en naar eigen inzicht aan te passen. De methode is ontwikkeld om de impact van Generatieve AI (GenAI), zoals ChatGPT, te beoordelen op de validiteit van toetsing en de relevantie van leerdoelen in een curriculum. De scan heeft een signalerend en activerende functie. Het doel is om een systematische en coherente aanpak te bieden voor het aanpassen van een curriculum als reactie op het (ongeoorloofd) gebruik van GenAI door studenten. De methode bestaat uit vijf stappen: De onderstaande documenten zijn aanwezig in dit pakket: Doelgroep: Opleidingsteams, coördinatoren, docenten en andere onderwijs professionals die de validiteit van de toetsing en relevantie van de leerdoelen willen borgen, gezien de impact van generatieve AI. Basisniveau: Basis GenAI literacy is nodig bij de professionals die de impact scan gaan uitvoeren. Indien die nog niet aanwezig is, kan deze e-learning gebruikt worden om dat te bereiken. (https://tlc.uva.nl/en/article/e-learning-for-lecturers-about-genai/?faculty=53) Benodigdheden: -Lokaal met beamer voor de workshops -Online werkomgeving om bestanden te delen zoals Excel bestanden -Toegang voor docenten tot een geavanceerd taalmodel om de toetsing te maken. Idealiter in een veilige omgeving waar niet getraind wordt op de data zodat er geen problemen zijn met copyright van het leermateriaal. Contactpersoon: Remco Jongkind (r.c.jongkind@amsterdamumc.nl), Erik Elings (e.w.elings@amsterdamumc.nl), Birgit van Berlo (b.m.a.vanberlo@amsterdamumc.nl), Jennita Meinema (j.g.meinema@amsterdamumc.nl), Floor van der Steijle (f.vandersteijle@amsterdamumc.nl)

Document

Erik Elings, Remco Jongkind, Birgit van Berlo, Jennita Meinema, Floor van der Steijle

15 mei 2025

Themaochtend interprofessioneel werken ondervoeding bij ouderen

We starten én eindigen met een vragenlijst over de houding tov/kennis van Interprofessioneel werken, Werken met ouderen en Preventie van ondervoeding bij ouderen. Theorielessen over wat is interprofessioneel werken en Ouderen in de wijk: belang van preventie en empowerment. Samenwerkingsopdracht Sportkunde en Social Work rondom 10 situaties uit het model Positieve Gezondheid (wie doet en kan wat?). Praktijkles Social Work met ouderen: preventie ondervoeding bij ouderen (eiwitrijke muffins). Praktijkles Sportkunde met ouderen: belang van bewegen met ouderen (boksclinic). 3 interprofessionele casus: oudere met risico op ondervoeding: maak een plan inclusief pitchen.

Document

Eva Creutzberg, Jellie Zuidema, Astrid Zoetmulder

13 mei 2025

Werboek inhoudsanalyse

Werkboek Inhoudsanalyse is een praktische handleiding om te leren hoe je op een betrouwbare en verantwoordelijke manier kunt analyseren hoe mensen met elkaar communiceren. Dit boek richt zich op het ontwerpen en uitvoeren van studies die gebruik maken van kwantitatieve inhoudsanalyse als onderzoeksmethode. Deze eerste editie is ontwikkeld in het kader van de opleiding Communicatie- en Informatiewetenschappen (CIW) van Tilburg University. Binnen één semester schrijven studenten een onderzoeksvoorstel en voeren ze het voorstel vervolgens ook uit. Deze groepsopdracht is volledig uitgewerkt in de bijlagen van het boek.

Open (Access) Tekst Boek

Emiel van Miltenburg

23 januari 2025

Definities open en digitale leermaterialen

Definitiedocument en blog met een toelichting hierop. Bij de HAN-aanpak digitale leermaterialen is in een kleine groep een lijst termen opgesteld, waarbij via bronnenonderzoek definities zijn opgesteld.

Document

HAN Verandertraject Aanpak Digitale Leermaterialen, Marijn Post, Jorn Bunk, Jolanda Chua-Hendriks, Irma van Houts, Monique Meutstege, Sander Swagers, Hans Verwijs, Marja Versantvoort

1 september 2024

Critical AI Literacy e-learning course

Update May 12, 2025: The Critical AI module has been faithfully remade in Wikiwijs to be openly available to those who cannot access the University of Groningen's Brightspace. The form is identical to the Brightspace version, and as such can be used as an example for those looking to remake the module in their own online learning environment/LMS. The Wikiwijs module can be found by following the link. This is a collection of relevant files for the first version of the University of Groningen's Critical Ai Literacy e-learning course. This e-learning course was implemented in the university's LMS Brightspace, and is aimed at both students and teachers who want learn more about the fundamentals of Text-based Generative AI models such as ChatGPT. The course tackles five topics: What is AI? How do you Generative AI models work? What are the limitations of Generative AI models? What ethical implications are associated with Generative AI models? What are some applications and considerations for using Generative AI models. Each section tries to explain its content in relatively simple terms, so that anyone regardless of educational background can gain a working understanding of Generative AI Models. Consequently, some of the information may be heavily simplified or does not fully extent to the finer details of AI technologies. As a simple introduction to Generative AI models, this e-learning can be followed on its own, or it can be implemented in other courses focusing on topics such as Academic Skills or Information Literacy. There are three kinds of files available: Word documents that have all the texts and images for each section (5 sections, each tackling one of the topics, an introduction section, and a references and future readings section), video files for introductory videos as well as supplemental animations (the word documents refer to these videos), and powerpoints that are the basis for the animations. For reuse, we recommend using these files to build the e-learning in your institution's own e-learning platform or LMS.

Document

Lilian Tabois, Alicia Streppel, Rob Nijenkamp, Martijn Blikmans-Middel, Yvonne de Jong