Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (96)

…

HBO/WO

MBO

22 september 2026

Bedient Gasten niveau 4 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

Verdiepende variant op niveau 3 met een expliciet leidinggevend en sociaal-hygiënisch perspectief. De student groeit van zelfstandig medewerker naar beginnend leidinggevende: Adviseren (LG-perspectief), Drankenkennis op LG-niveau, en Klaarmaken, serveren en operationele bewaking. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

22 september 2026

HBL1 Hospitality, Business & Leadership - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van uitvoerend medewerker naar beginnend leider en ondernemende denker. Drie modules vormen een leerlijn: Manage your operation (coördineren van dagelijkse activiteiten), Lead your team (begeleiden, instrueren, feedback geven) en Launch your business (ondernemerskwaliteiten en verbetervoorstellen). Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

22 september 2026

Bedient Gasten niveau 3 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van iemand die opneemt naar iemand die zelfstandig adviseert, klaarmaakt en serveert. Drie modules: Adviseren en opnemen, Drankenkennis verdieping, en Klaarmaken, serveren en kwaliteitsbewaking. Het onderdeel sluit af met een zelfstandige praktijkproeve en het portfolio. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

9 juli 2026

Proces – Kwaliteitscheck in de digitale leermaterialencyclus

Dit document beschrijft het kwaliteitsproces voor digitale leermaterialen binnen de HAN en de elementen die nodig zijn om dat proces betrouwbaar, herhaalbaar en bruikbaar te maken. Het bevat 1. De werkwijze voor de kwaliteitscheck van digitale leermaterialen; 2. Het HAN-kwaliteitsmodel voor digitale leermaterialen; 3. Richtlijnen en een template voor (peer)review van digitaal leermateriaal; 4. Een toelichting op de toepassing van het kwaliteitsmodel en (peer)review binnen de leermaterialencyclus.

Document

Marijn Post, Marja Versantvoort

30 juni 2026

De kracht van verbinding

Smeltend poolijs, snel slinkende biodiversiteit, hittegolven en overstromingen, nog steeds armoede en onrecht in grote delen van de wereld. Geen redden meer aan? In dit boek laten wetenschappers uit diverse disciplines samen met professionals uit de praktijk zien hoe zij werken aan een duurzame, groene en rechtvaardige wereld. Hun verhalen benadrukken de urgentie van de problemen, maar tonen vooral ook uitwegen. Ze inspireren tot nadenken en tot handelen - of je nu socioloog, bioloog, arts, historicus of jurist in spe bent. Want met jouw academische kennis en vaardigheden kun je bijdragen aan een duurzamere wereld. Wetenschapsjournalisten Paul van den Broek en Bea Ros tekenden de verhalen op. Kunsthistoricus Peter Zunneberg selecteerde bij elk verhaal kunstwerken om je ook op een andere manier uit te dagen na te denken over de wereld van nu en morgen. Hoogleraar Cultuureducatie Edwin van Meerkerk ontwikkelde bij elk hoofdstuk lessuggesties, met stof tot nadenken én doen. Een fraaie paperbackeditie van dit open accessboek is te verkrijgen via boekenbestellen.nl

Open (Access) Tekst Boek

Paul van den Broek, bea ros, Edwin van Meerkerk

10 april 2026

Positionality Statement: Reflectie op je rol als onderzoeker

In deze leeractiviteit reflecteren studenten op hun eigen positie binnen het onderzoeksproces. Ze onderzoeken hoe hun identiteit, ervaringen en disciplinaire achtergrond hun perspectief beïnvloeden en vertalen dit naar een kort positionality statement. De vraag 'Wie ben ik?' staat hierbij centraal. De opdracht bevordert kritisch denken, zelfinzicht en interdisciplinair bewustzijn.

Document

Anastasia Hacopian

12 februari 2026

Stappenplan + toelichting Taalbewuste Leeruitkomsten (NL en Engels)

Een stappenplan waar je meteen mee aan de slag kunt bij het beschrijven van taalbewuste leeruitkomsten en uitgangspunten voor het ontwerpen van het bijbehorende onderwijs voor een opleiding. Inclusief voorbeelden ter illustratie en tips voor de vervolgstappen: het toepassen van Taalbewust onderwijs als ontwerpprincipe.

Document

Annemarie Borst

16 december 2025

Flexibel begeleiden van talentgerichte CoL's

Wat als de sleutel tot talentontwikkeling van leraren niet ligt in individuele prestaties, maar in samen leren? Dit artikel laat zien hoe Communities of Learners (CoL’s) een krachtige omgeving kunnen bieden voor diepgaand leren en pedagogisch redeneren – niet als solistisch proces, maar als gemeenschappelijke groei. Met autonomie als drijfveer, structuur als kompas en flexibele begeleiding als steun toont dit artikel hoe CoL’s van (aspirant-)leraren begeleid kunnen worden, waarin kritisch gereflecteerd wordt, van elkaar geleerd wordt om hun vaardigheden in de onderwijspraktijk continu te verfijnen. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en fasen van ontwikkeling van een CoL, bieden we inzicht in de rollen die begeleiders kunnen aannemen. Op basis van tien jaren van praktijkervaringen en onderbouwde inzichten uit de educatieve Hanze master Talentontwikkeling & Diversiteit professionalisering voor vakbekwame leraren- delen we niet een vast stappenplan, maar een kijkwijzer op basis van onze inzichten en praktijkervaring, vol concrete aanknopingspunten om CoL’s op maat vorm te geven. Want talent bloeit waar ruimte is voor eigen regie, verbinding en gerichte ondersteuning.

Document

Marielle van den Hul-Kuijten

16 december 2025

Abstract redeneren tijdens programmeerlessen

Digitale vaardigheden is een belangrijk en nieuw onderwijsgebied in het basisonderwijs. Onderdeel hiervan is computational thinking, wat leerlingen helpt bij het oplossen van problemen door elementen uit de informatica te gebruiken. Abstractie speelt hierbij een belangrijke rol. Abstractie is een complex concept. Onze inspanningen hebben ertoe geleid dat het makkelijker wordt om abstractie te herkennen en observeren, aan de hand van abstractielagen. Hiermee kunnen leerlingen op het juiste moment adequate ondersteuningen krijgen. We bespreken twee onderzoeken: in het eerste onderzoek hebben we observeerbaar gedrag gekoppeld aan abstractie, en in het tweede onderzoek hebben we bovenbouwleerlingen laten programmeren en daarin ook de link gelegd met abstractie. Tijdens het tweede onderzoek hebben we gebruikgemaakt van PRIMM, een lesopzet specifiek voor programmeerlessen in het basisonderwijs, die gezien kan worden als een vorm van structuur en scaffolding. Uit beide onderzoeken komen interessante uitkomsten: patronen in hoe leerlingen op verschillende abstractielagen redeneren en hoe leerlingen elkaar kunnen beïnvloeden. Aan de hand van een aantal voorbeelden lichten we de resultaten nader toe. We zijn nog niet klaar, want de uiteindelijke stap is kijken hoe een leerkracht een interventie kan toepassen in dit proces. We hebben met onze onderzoeken wel een duidelijke richting in hoe we die interventie kunnen vormgeven.

Document

Hylke Faber