Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (50)

HBO/WO

MBO

5 oktober 2026

10 Activerende werkvormen voor taalontwikkelend lesgeven

Tips en werkvormen om meteen in te zetten in je les.

Document

Carla Stiekema

22 september 2026

Bedient Gasten niveau 2 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van gastvrij ontvangen naar zelfstandig bedienen. Drie modules bouwen op elkaar voort: Bestelling opnemen en gast informeren, Algemene drankenkennis basis, en Klaarmaken, serveren en serviceflow. BBL-studenten verwerken elk thema in hun leerbedrijf samen met hun leermeester; BOL-studenten werken in het schoolrestaurant. De docentenhandleiding bevat ook een communicatieprotocol voor de BBL-leermeester. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

15 april 2026

Kwalitatief onderzoek hergebruik open leermaterialen

In opdracht van de Content Advies Raad, onderdeel van Npuls, is een kwalitatief onderzoek uitgezet onder vakcommunities die leermaterialen delen in collecties. Omdat veel materialen open worden gedeeld, maar nog weinig worden hergebruikt, is er onderzoek gedaan naar de reden waarom docenten wel of niet overgaan om open leermaterialen te gebruiken of aan te passen. Het onderzoek is uitgevoerd door Harry Stokhof en Roel Grol (HAN), in samenwerking met Sylvia Moes, Tineke van Maanen en Anders Kropveld.

Document

Roel Grol, Harry Stokhof, Sylvia Moes, Tineke van Maanen, Anders Kropveld

8 april 2026

Teamcanvas

Dit digispel is een interactief leermiddel dat docenten ondersteunt bij het ontwikkelen van Digitale geletterdheid en het kritisch inzetten van digitalisering binnen het docententeam. Door middel van spelelementen en dialoog worden deelnemers gestimuleerd om als team in gesprek te gaan over de digitale vaardigheden die ze bezitten, en de gaten qua digitale kennis bloot te leggen. Het spel bevordert coöperatief leren/werken.

Document

Zuyd Hogeschool

27 februari 2026

POFA-pack

POFA-kaarten en canvassen helpen facilitators om doelgericht en samenhangend aan hun professionele ontwikkeling te werken. Ze bieden kant-en-klare werkvormen en visuele hulpmiddelen om gesprekken, keuzes en ontwerpen rondom onderwijs en didactiek gestructureerd te voeren. Elke kaart beschrijft in het kort het doel, de benodigde materialen en de stappen, zodat je als facilitator snel kunt inschatten welke werkvorm past bij jouw sessie. De canvassen maken onderliggende denkprocessen zichtbaar, zoals het verkennen van een vraagstuk, het prioriteren van ideeën of het bepalen van focus en vervolgstappen. Samen vormen ze een praktische toolkit voor Professionele Ontwikkel Facilitatie (POFA): je kunt er zowel losse interventies mee doen als complete leer- en ontwerpsessies mee vormgeven.

Website

I. Vrouwe

27 februari 2026

ACED base ontwerpkleed

Met het ACED-base ontwerpkleed ga je aan de slag met het ontwerpen van een les of lessenreeks, waarbij de gewenste houding en kennis/vaardigheden de startpunten van het ontwerp zijn.

Website

I. Vrouwe

27 februari 2026

EDIT-pack

Het EDIT-pack is een veelzijdig hulpmiddel dat ingezet kan worden bij het ontwerpen van leeractiviteiten in lessenreeksen. De EDIT-pack bestaat uit een basispakket van 18 leeractiviten en twee uitbreidingspakketten met als thema's kritisch denken en creatief denken, en communiceren en samenwerken.

Website

I. Vrouwe

16 december 2025

Flexibel begeleiden van talentgerichte CoL's

Wat als de sleutel tot talentontwikkeling van leraren niet ligt in individuele prestaties, maar in samen leren? Dit artikel laat zien hoe Communities of Learners (CoL’s) een krachtige omgeving kunnen bieden voor diepgaand leren en pedagogisch redeneren – niet als solistisch proces, maar als gemeenschappelijke groei. Met autonomie als drijfveer, structuur als kompas en flexibele begeleiding als steun toont dit artikel hoe CoL’s van (aspirant-)leraren begeleid kunnen worden, waarin kritisch gereflecteerd wordt, van elkaar geleerd wordt om hun vaardigheden in de onderwijspraktijk continu te verfijnen. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en fasen van ontwikkeling van een CoL, bieden we inzicht in de rollen die begeleiders kunnen aannemen. Op basis van tien jaren van praktijkervaringen en onderbouwde inzichten uit de educatieve Hanze master Talentontwikkeling & Diversiteit professionalisering voor vakbekwame leraren- delen we niet een vast stappenplan, maar een kijkwijzer op basis van onze inzichten en praktijkervaring, vol concrete aanknopingspunten om CoL’s op maat vorm te geven. Want talent bloeit waar ruimte is voor eigen regie, verbinding en gerichte ondersteuning.

Document

Marielle van den Hul-Kuijten

15 december 2025

Richtlijnen voortkomend uit onderzoek naar hergebruik OER

Deze slides horen bij het onderzoek naar hergebruik open leermaterialen dat is uitgevoerd in het laatste kwartaal van 2025 in opdracht van de Contentadviesraad. Dit onderzoek is opgezet door Harry Stokhof en Roel Grol, beide werkzaam bij de HAN. Aan dit onderzoek hebben bijgedragen vanuit de CAR, Sylvia Moes, Anders Kropveld en Tineke van Maanen. De slides bevatten uitkomsten van het onderzoek op hoofdlijnen waarin ook de richtlijnen zijn benoemd.

Presentatie

Roel Grol, Harry Stokhof, Sylvia Moes, Anders Kropveld, Tineke van Maanen