Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (16)

HBO/WO

MBO

25 augustus 2026

Library Essentials cursus VU Universiteitsbibliotheek

Library Essentials is een introductiecursus voor nieuwe medewerkers van de VU Universiteitsbibliotheek. De cursus biedt een laagdrempelige kennismaking met de organisatie, de verschillende afdelingen en de dienstverlening en expertise binnen de UB. De onderdelen van deze publicatie bevatten zowel inhoudelijke materialen van de cursus als begeleidende documenten die een beeld geven van de opzet van een dergelijke cursus. Ze kunnen gebruikt worden ter inspiratie voor het opzetten van een soortgelijke cursus bij andere instellingen. Deze publicatie bevat de volgende materialen: Leermateriaal eindproduct: E-module Library Essentials cursus (in ontwikkeling). Begeleidende documenten: Project Initiatie Document (PID) Library Essentials. Voorsteldocument ten behoeve van management team (MT). Draaiboek Library Essentials cursus VU. Schrijfhandleiding e-module. Script audiotour. Evaluatieformulier (in ontwikkeling).

Document

Kim Dibbets, Babette Claassen, Linde Voorend

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

15 juli 2026

Guest Journey Basis - modulaire leermaterialen voor Hospitality, Tourism & Leisure

Guest Journey Basis is een complete set open leermaterialen voor het gemeenschappelijke basisdeel B1 van het herziene KD Hospitality, tourism & leisure (2025). De set is volledig modulair opgebouwd: vier modules van vier weken vormen samen één opleidingsonderdeel van zestien weken. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één heldere leeruitkomst met succescriteria. De student werkt aan concrete bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Zo weet de student steeds wat hij leert en waar hij staat. De set gaat uit van formatief handelen. Per module oefent de student formatief; de summatieve afsluiting volgt op OPO-niveau via portfolio en praktijkexamen. Feedback en feedforward staan centraal, niet cijfers per opdracht. Samenwerkend leren zit ingebouwd. Studenten werken met wisselende samenwerking — geen vaste buddy — en oefenen in trio's met rollenspel en observatie. Gemengde niveaus en profielen versterken het leereffect. De materialen zijn geschreven in cocreatie met docenten Hospitality én Tourism, en volledig op basis van het nieuwe KD. Daardoor sluit de inhoud aan op de actualiteit van het werkveld. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De set geeft een stevige, gevalideerde basis — de vaste structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Maar het HOE is bewust ruim gelaten: volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden, gastsprekers en accenten vult de docent zelf in. Zo wordt de set binnen jouw eigen context een echte methode. Andere mbo-instellingen kunnen er direct mee starten en verrijken waar nodig.

Document

Robbert Nijenhuis

1 december 2025

Oefenmateriaal voor basisvakken Economie

De repository is opgezet als een open, samenwerkingsgerichte verzameling van digitale oefeningen en aanvullend onderwijsmateriaal voor inleidende economievakken. Zij is gestructureerd rond onderwerpen die vaak voorkomen in economische opleidingen. Deze onderwerpen stellen docenten in staat om de oefeningen die zij nodig hebben te identificeren en te integreren, op basis van de thema’s waarin zij geïnteresseerd zijn. Alle oefeningen zijn beschikbaar in het Engels en het Nederlands. Geselecteerde oefeningen kunnen rechtstreeks via het Grasple-platform worden ingezet met een gratis docentaccount. Thematische oefensets in: Basis micro-economie: Oefeningen over kostbegrippen, elasticiteit, optimalisatie en statische markttheorie. toegepaste micro-economie: Oefeningen over onderwerpen zoals asymmetrische informatie, principal-agentproblemen en externaliteiten. Wiskunde in de economie: Materiaal dat wiskundige technieken (zoals differentiaalvergelijkingen en lineaire algebra) verbindt met economische toepassingen, ontwikkeld in samenwerking met de afdeling Toegepaste Wiskunde van de TU Delft.

Website

Sander Renes, Tom Vroegrijk, Daniela Petrova

16 september 2025

Wat elke onderwijsprofessional moet weten over VR-simulaties

Traditioneel werden simulaties vooral ingezet voor het trainen van technische en motorische vaardigheden. Tegenwoordig worden simulaties ook steeds vaker gebruikt voor het oefenen van complexe beroepssituaties waarin communicatie, samenwerking en oordeelsvorming centraal staan. Die verbreding is relevant, want veel studenten ervaren een kloof tussen wat ze leren op de opleiding en wat er van hen wordt gevraagd in de praktijk. VR-simulaties kunnen helpen om deze zogenaamde praktijkkloof te overbruggen. Maar hoewel VR-simulaties inmiddels breed kunnen worden ingezet in het onderwijs zijn ze niet automatisch effectief. Voor een optimaal leereffect is een doordachte, doelgerichte aanpak nodig. Het gaat immers niet om de technologie zelf, maar om het versterken van het leerproces. De auteurs bespreken in het whitepaper zeven dingen die elke onderwijsprofessional moet weten over VR-simulaties. Het whitepaper is het resultaat van een samenwerking tussen het lectoraat "Professional Communication in a Digitalizing Society" en het lectoraat "Professionalisering van het Onderwijs".

Document

Mark Pluymaekers, Hanneke Theelen

8 mei 2025

Gebouwautomatisering programmeren van NHC installatie

In een practicum wordt de student geleerd om een elektrotechnische installatie die voorzien is van Niko Home Controle te programmeren

Document

Ger Derksen

2 april 2025

Kennisbouwplaats: Thema Gebiedsgerichte aanpak. De virtuele bouwplaats met bouwlogistieke kennisproducten

Nederland staat voor een enorme woningbouwopgave, die vaak binnenstedelijk wordt gerealiseerd. Dat leidt tot veel extra transporten. Hetzelfde geldt voor de verduurzaming van woningen en de transitie naar een circulaire economie. Stedelijke ambities zoals veiligheid, bereikbaarheid en luchtkwaliteit staan hierdoor onder druk. Tegelijkertijd maakt het toenemend aantal regels, voertuigbeperkingen en verkeersopstoppingen het voor bouwers lastiger om in de stad te bouwen. Een gebiedsgerichte aanpak waarbij overheden en marktpartijen actief samenwerken over meerdere projecten in een stadsgebied, leidt tot efficiënte en duurzame bouwlogistiek. Diverse instrumenten bieden overheden en marktpartijen handvatten om met deze werkwijze aan de slag te gaan. Benieuwd naar de mogelijkheden van transport over water? Klik op de link! Topsector Logistiek voert het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek uit samen met bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen. Binnen dit programma wordt de impact van Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) in de praktijk onderzocht. De geleerde lessen worden vertaald naar kennisdocumenten en praktische oplossingen, die we actief delen met de bouwsector via bijvoorbeeld deze interactieve bouwplaats. Via deze interactieve bouwplaats vind je informatie over de transitie van schone en emissieloze mobiele werktuigen en bouwlogistiek. Binnen bouwlogistiek vind je bijvoorbeeld kennis over prefab bouwtechnieken, het gebruik van een bouwhub, transport over water en ketenaansturing.

Website

Onbekend Onbekend

4 februari 2025

PDF Scrum Toolkit voor docenten

Leer je liever anders? In een PDF staat dezelfde informatie als in de interactive Layergraphic

Document

Paul Ketelaar

9 juni 2023

Digital Design

E-commerce heeft een grote invloed op de wereld van digital design. In deze module ontdek je in zes stappen de belangrijke onderwerpen die je moet weten om je als digital designer te ontwikkelen en een rol te spelen in deze groeiende bedrijfstak.

MboWebsite

Corine Martens, Frank Kimpe, Tjitte Hogeterp

19 oktober 2022

Nederlands waterrecht van oud naar nieuw

Dit boek is een herziening van het boek Nederlands waterrecht voor niet-juristen uit 2019. Het behandelt niet alleen het huidige waterrecht, maar ook het waterrecht na inwerkingtreding van de Omgevingswet. Alle aspecten van het waterbeheer komen aan bod: de bestuurlijke organisatie van het waterbeheer, het waterkwaliteits- en -kwantiteitsbeheer, drinkwater en afvalwater, natuurbescherming, Europees waterrecht, ruimtelijke ordening, crisismanagement, financiering en rechtsbescherming. Het boek vereist geen juridische voorkennis en is geschikt voor iedereen op academisch of HBO niveau die geïnteresseerd is in het waterrecht en het waterbeheer.

Open (Access) Tekst Boek

Erik Mostert