Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (137)

…

HBO/WO

MBO

8 september 2026

Serie lesmaterialen over de receptie van de klassieke oudheid behorend bij het eindexamenpensum Latijn 2026

Dit pakket bevat een viertal werkbladen voor scholieren of studenten passend bij het eindexamenpensum Latijn 2026, maar is eventueel ook voor andere doeleinden te gebruiken. In het bijgeleverde artikel uit Lampas gaan de makers van deze werkbladen in op het idee achter deze werkbladen. Werkblad 1: Stoa in de manosphere: Andrew Tate over zijn stoïcisme Werkblad 2: Stoïcijnse psychologie – Rationeel Emotieve Therapie Werkblad 3: Star Wars en de Stoa Werkblad 4: Is vriendschap een illusie?

Document

Koen Vacano, Amaranth Feuth, Ruben Poelstra

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

12 mei 2026

10 tips voor een goede prompt

Hand-out met tien praktische tips om goede prompts te formuleren voor generatieve AI. De tips gaan o.a. over doel en gebruik, instructie, context, doelgroep & niveau, vorm & formaat, kwaliteitseisen, keuze van AI‑tool, rolbepaling, gebruik van voorbeelden en reflectie & iteratie. De hand-out is ontwikkeld bij Kritikos, een reflectietool voor kritisch AI‑gebruik.

Document

Harrie van der Meer, Frans Westgeest, Josien Boetje

10 maart 2026

Waarom leren we kinderen nog programmeren in het tijdperk van AI?

Blog Iedereen heeft talent — als je het op de juiste manier weet te benaderen. Nieuwsgierigheid, creativiteit, kritisch denken en probleemoplossend vermogen zijn daarbij sleutelvaardigheden. In onze blogs delen auteurs inzichten, werkvormen en praktijkvoorbeelden die lerarenopleiders, leerkrachten en docenten kunnen inspireren. Acht jaar onderzoek samengebracht in een duurzame bron van kennis en inspiratie. . . De laatste tijd is er veel te doen rondom de rol van generatieve AI in programmeren. Ik verbaas me erover hoe vaak mensen me opzoeken over hun ervaringen met programmeren met behulp van AI. Ook op internet verschijnen steeds meer voorbeelden van hoe AI niet-programmeurs helpt bij het schrijven van code. Het neologisme vibe coding beschrijft programmeren in samenwerking met AI-tools: de ‘programmeur’ hoeft alleen maar te beschrijven wat het programma moet doen, aan welke eisen het moet voldoen en hoe het eruit moet zien, waarna een Large Language Model de code genereert. Met de opkomst van AI-agents zoals Claude Code en ChatGPT Codex lijkt programmeren alleen maar makkelijker te worden.

Document

Hylke Faber

1 maart 2026

Bevordering van Nederlandse taalcompetentie van studenten aan Nederlandse universiteiten.

Aanleiding voor deze handreiking was de intentie die de Nederlandse universiteiten in 2024 uitspraken om de Nederlandse academische taalvaardigheid van zowel Nederlandstalige als anderstalige studenten te versterken. Ook ligt er sinds 2024 een wetsvoorstel waarin de bevordering van de Nederlandse taalvaardigheid van studenten als een van de beoogde doelstellingen wordt benoemd. Om invulling aan deze ambitie te geven, is de landelijke UNL-werkgroep Academische Taalvaardigheid ingesteld. Die werkgroep, onder voorzitterschap van prof. dr. Peter Schrijver, heeft deze handreiking ontwikkeld.

Document

Carel Jansen, Peter Schrijver, Margot van Mulken, Janneke van der Loo, Gea Dreschler, Renske Bouwer, Katja Hunfeld, Esther Scheeren, Rosa Becker, Kirsten Dibbet

27 februari 2026

EDIT-pack

Het EDIT-pack is een veelzijdig hulpmiddel dat ingezet kan worden bij het ontwerpen van leeractiviteiten in lessenreeksen. De EDIT-pack bestaat uit een basispakket van 18 leeractiviten en twee uitbreidingspakketten met als thema's kritisch denken en creatief denken, en communiceren en samenwerken.

Website

I. Vrouwe

13 januari 2026

Techwijs in zorg en welzijn

Zorg, welzijn en technologie: onlosmakelijk verbonden Twintig jaar geleden leek technologie nog iets van de toekomst. Maar inmiddels is het niet meer weg te denken uit de wereld van zorg en welzijn. De zorg- en ondersteuningsvragen zijn complexer geworden, het personeelstekort groeit – en technologie speelt een steeds grotere rol in oplossingen en ondersteuning. In visies, beleidsplannen en opleidingsprofielen is technologie terug te vinden. Toch is de praktijk weerbarstig. Want hoe geef je technologie echt een plek in je werk? Wat is de meerwaarde ervan? En wanneer kies je er bewust voor om géén technologie in te zetten? Dit boek helpt je om daarover kritisch en bewust na te denken. Het is speciaal geschreven voor mbo- en hbo-studenten in zorg en welzijn, én voor professionals die hun kennis en vaardigheden rond technologie willen versterken. Laat je inspireren, denk mee en ontdek hoe jij technologie op een doordachte manier kunt inzetten in jouw beroep. Het boek is samengesteld door experts vanuit onderwijs, werkveld en wetenschap. Het boek staat onder redactie van Marjolein den Ouden, Christina Jaschinski, Sjors Groeneveld, Liedewij Vogelzang en Marloes Postel, zij zijn verbonden aan het lectoraat Technology, Health & Care van Saxion en het practoraat Zorg en Technologie van ROC van Twente.

Open (Access) Tekst Boek

Marjolein den Ouden, Christina Jaschinski, Sjors Groeneveld, Liedewij Vogelzang, Marloes Postel

17 december 2025

Onderwijs & AI Module voor Docenten

Generative Artificial Intelligence (genAI), ofwel generatieve kunstmatige intelligentie, maakt een snelle groei door. De nieuwste generatie genAI tools is zo goed dat het steeds moeilijker wordt te onderscheiden of een tekst door een mens of AI is geschreven. De ontwikkeling van genAI heeft dan ook een grote impact op de maatschappij en daarmee ook op het onderwijs. Daarnaast kan genAI onderdeel uit gaan maken van de toekomstige werkpraktijk van vele studenten. De realiteit is dat deze technologie er is en we zullen ons ertoe moeten verhouden. Hoewel de eindverantwoordelijkheid voor het gebruik van genAI ligt bij de student zelf, hebben wij de verantwoordelijkheid om hen te helpen hier op een verantwoorde manier mee om te gaan. Deze module beoogt hierbij te ondersteunen. Na het doorlopen van deze module ben je bekend met: Wat genAI is. Wat de impact van genAI is op onze wereld. De juridische kaders van genAI. De relatie tussen genAI en academische waarden en integriteit. De manieren waarop studenten genAI kunnen gebruiken en wat dat kan betekenen voor academisch onderwijs. De impact die genAI kan hebben op jouw onderwijs. Elk van de bovenstaande leerdoelen hoort bij één hoofdstuk van deze module. Deze module is gebaseerd op de module AI geletterdheid van de Rijksuniversiteit Groningen. De module is zowel in het Nederlands als het Engels beschikbaar en wordt hier aangeboden als Brightspace package. Dit zou ook in Canvas geïmporteerd kunnen worden.

Document

Steven Trooster, Max Moeskops

16 december 2025

Flexibel begeleiden van talentgerichte CoL's

Wat als de sleutel tot talentontwikkeling van leraren niet ligt in individuele prestaties, maar in samen leren? Dit artikel laat zien hoe Communities of Learners (CoL’s) een krachtige omgeving kunnen bieden voor diepgaand leren en pedagogisch redeneren – niet als solistisch proces, maar als gemeenschappelijke groei. Met autonomie als drijfveer, structuur als kompas en flexibele begeleiding als steun toont dit artikel hoe CoL’s van (aspirant-)leraren begeleid kunnen worden, waarin kritisch gereflecteerd wordt, van elkaar geleerd wordt om hun vaardigheden in de onderwijspraktijk continu te verfijnen. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en fasen van ontwikkeling van een CoL, bieden we inzicht in de rollen die begeleiders kunnen aannemen. Op basis van tien jaren van praktijkervaringen en onderbouwde inzichten uit de educatieve Hanze master Talentontwikkeling & Diversiteit professionalisering voor vakbekwame leraren- delen we niet een vast stappenplan, maar een kijkwijzer op basis van onze inzichten en praktijkervaring, vol concrete aanknopingspunten om CoL’s op maat vorm te geven. Want talent bloeit waar ruimte is voor eigen regie, verbinding en gerichte ondersteuning.

Document

Marielle van den Hul-Kuijten

5 november 2025

Grensoverschrijdend biologieonderwijs

Conform aan de rubric.

HboDocument

Auteur onbekend