Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyDeelnemende instellingen
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (45)

HBO/WO

MBO

22 oktober 2026

Burgerschapsnack Thema Geld

Burgerschapsnacks zijn korte, prikkelende lesactiviteiten en online leerobjecten over actuele maatschappelijke thema’s. Ze sluiten aan bij de leefwereld van mbo-studenten en nodigen uit om te denken, te discussiëren en een eigen mening te vormen. Gemaakt voor en door studenten (De lesactiviteiten en de video’s ‘Dit zeggen studenten over…’ zijn ontwikkeld door studenten van de Green Office.) Korte en activerende lesactiviteiten Uitlegvideo’s en micro-learnings Deze Burgerschapsnack gaat over geld: hoe je keuzes maakt met geld en waarom het soms lastig is om daar bewust mee om te gaan. In de video vertellen studenten hoe jongeren omgaan met geld en geven tips hoe je verantwoord met geld omgaat. In de e-learning leer je wat impulsaankopen zijn en waarom ze zo verleidelijk. In de les ga je met je klas in gesprek over je eigen omgang met geld en krijg je inzicht in je geldkeuzes. Leerdoel: je reflecteert op je eigen omgang met geld en krijgt inzicht in je geldkeuzes. Tijd voor alle onderdelen: een lesuur

Website

Green Office, Team Content Creation

22 september 2026

HBL2 Hospitality, Business & Leadership - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van beginnend naar bekwaam leidinggevende. Drie modules: Manage your operation (processen bewaken, risico's en financiën), Lead your team (team aansturen, ondersteunen en ontwikkelen) en Improve your operation (een operationeel plan met verbetervoorstel). Naast de OPO-handleiding is er een aparte handleiding voor docent en leermeester met per opdracht wat de student maakt, wat de docent doet en wat de leermeester doet. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

30 juni 2026

De kracht van verbinding

Smeltend poolijs, snel slinkende biodiversiteit, hittegolven en overstromingen, nog steeds armoede en onrecht in grote delen van de wereld. Geen redden meer aan? In dit boek laten wetenschappers uit diverse disciplines samen met professionals uit de praktijk zien hoe zij werken aan een duurzame, groene en rechtvaardige wereld. Hun verhalen benadrukken de urgentie van de problemen, maar tonen vooral ook uitwegen. Ze inspireren tot nadenken en tot handelen - of je nu socioloog, bioloog, arts, historicus of jurist in spe bent. Want met jouw academische kennis en vaardigheden kun je bijdragen aan een duurzamere wereld. Wetenschapsjournalisten Paul van den Broek en Bea Ros tekenden de verhalen op. Kunsthistoricus Peter Zunneberg selecteerde bij elk verhaal kunstwerken om je ook op een andere manier uit te dagen na te denken over de wereld van nu en morgen. Hoogleraar Cultuureducatie Edwin van Meerkerk ontwikkelde bij elk hoofdstuk lessuggesties, met stof tot nadenken én doen. Een fraaie paperbackeditie van dit open accessboek is te verkrijgen via boekenbestellen.nl

Open (Access) Tekst Boek

Paul van den Broek, bea ros, Edwin van Meerkerk

1 maart 2026

Bevordering van Nederlandse taalcompetentie van studenten aan Nederlandse universiteiten.

Aanleiding voor deze handreiking was de intentie die de Nederlandse universiteiten in 2024 uitspraken om de Nederlandse academische taalvaardigheid van zowel Nederlandstalige als anderstalige studenten te versterken. Ook ligt er sinds 2024 een wetsvoorstel waarin de bevordering van de Nederlandse taalvaardigheid van studenten als een van de beoogde doelstellingen wordt benoemd. Om invulling aan deze ambitie te geven, is de landelijke UNL-werkgroep Academische Taalvaardigheid ingesteld. Die werkgroep, onder voorzitterschap van prof. dr. Peter Schrijver, heeft deze handreiking ontwikkeld.

Document

Carel Jansen, Peter Schrijver, Margot van Mulken, Janneke van der Loo, Gea Dreschler, Renske Bouwer, Katja Hunfeld, Esther Scheeren, Rosa Becker, Kirsten Dibbet

12 februari 2026

Stappenplan + toelichting Taalbewuste Leeruitkomsten (NL en Engels)

Een stappenplan waar je meteen mee aan de slag kunt bij het beschrijven van taalbewuste leeruitkomsten en uitgangspunten voor het ontwerpen van het bijbehorende onderwijs voor een opleiding. Inclusief voorbeelden ter illustratie en tips voor de vervolgstappen: het toepassen van Taalbewust onderwijs als ontwerpprincipe.

Document

Annemarie Borst

13 januari 2026

Techwijs in zorg en welzijn

Zorg, welzijn en technologie: onlosmakelijk verbonden Twintig jaar geleden leek technologie nog iets van de toekomst. Maar inmiddels is het niet meer weg te denken uit de wereld van zorg en welzijn. De zorg- en ondersteuningsvragen zijn complexer geworden, het personeelstekort groeit – en technologie speelt een steeds grotere rol in oplossingen en ondersteuning. In visies, beleidsplannen en opleidingsprofielen is technologie terug te vinden. Toch is de praktijk weerbarstig. Want hoe geef je technologie echt een plek in je werk? Wat is de meerwaarde ervan? En wanneer kies je er bewust voor om géén technologie in te zetten? Dit boek helpt je om daarover kritisch en bewust na te denken. Het is speciaal geschreven voor mbo- en hbo-studenten in zorg en welzijn, én voor professionals die hun kennis en vaardigheden rond technologie willen versterken. Laat je inspireren, denk mee en ontdek hoe jij technologie op een doordachte manier kunt inzetten in jouw beroep. Het boek is samengesteld door experts vanuit onderwijs, werkveld en wetenschap. Het boek staat onder redactie van Marjolein den Ouden, Christina Jaschinski, Sjors Groeneveld, Liedewij Vogelzang en Marloes Postel, zij zijn verbonden aan het lectoraat Technology, Health & Care van Saxion en het practoraat Zorg en Technologie van ROC van Twente.

Open (Access) Tekst Boek

Marjolein den Ouden, Christina Jaschinski, Sjors Groeneveld, Liedewij Vogelzang, Marloes Postel

14 november 2025

Verhalen van kracht en kwetsbaarheid

Dit verhalenboek brengt de praktijk van leerkrachten dichtbij en laat zien hoe zij het verschil maken voor kwetsbare leerlingen. Aan de hand van concrete verhalen uit regulier en speciaal onderwijs, zoals leerlingen met trauma, taalachterstanden, ADHD of ASS, krijg je inzicht in de complexe uitdagingen in de klas en hoe leerkrachten hierop inspelen. DOEL: Inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactiek, professionele identiteit en onderzoekend vermogen. VOOR WIE: Pabo-studenten: oefenmateriaal en inspiratie om te leren reflecteren op complexe praktijksituaties. (startende) leerkrachten: handvatten voor de eerste jaren in het beroep en het omgaan met leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Trainers en opleiders: didactisch materiaal voor cursussen, bij- en nascholing over gedrag, inclusie en professionele ontwikkeling. INHOUD EN OPZET: Verhalen worden aangevuld met start- en gespreksvragen, reflectieopdrachten, analyse van gedrag, handelingssuggesties, tips van leerkrachten, verdiepingsthema’s en leestips. Zo kan het boek zowel individueel als in groepsverband worden gebruikt, in lessen, intervisies of opleidingscontexten. Met dit boek willen de makers leerkrachten en studenten stimuleren om te blijven leren, reflecteren en groeien in hun betekenisvolle rol in het leven van kinderen. Uitgave van het Lectoraat Jeugd, Educatie en Samenleving van Hanze Groningen.

Document

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers

20 september 2025

Literatuurverkenning kansengelijkheid in het Nederlandse onderwijs

Literatuurverkenning kansengelijkheid in het Nederlandse onderwijs

Document

Edwin Buijs

16 september 2025

Wat elke onderwijsprofessional moet weten over VR-simulaties

Traditioneel werden simulaties vooral ingezet voor het trainen van technische en motorische vaardigheden. Tegenwoordig worden simulaties ook steeds vaker gebruikt voor het oefenen van complexe beroepssituaties waarin communicatie, samenwerking en oordeelsvorming centraal staan. Die verbreding is relevant, want veel studenten ervaren een kloof tussen wat ze leren op de opleiding en wat er van hen wordt gevraagd in de praktijk. VR-simulaties kunnen helpen om deze zogenaamde praktijkkloof te overbruggen. Maar hoewel VR-simulaties inmiddels breed kunnen worden ingezet in het onderwijs zijn ze niet automatisch effectief. Voor een optimaal leereffect is een doordachte, doelgerichte aanpak nodig. Het gaat immers niet om de technologie zelf, maar om het versterken van het leerproces. De auteurs bespreken in het whitepaper zeven dingen die elke onderwijsprofessional moet weten over VR-simulaties. Het whitepaper is het resultaat van een samenwerking tussen het lectoraat "Professional Communication in a Digitalizing Society" en het lectoraat "Professionalisering van het Onderwijs".

Document

Mark Pluymaekers, Hanneke Theelen