Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyParticipating institutions
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filter

Search results (20)

HBO/WO

MBO

July 16, 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

March 1, 2026

Bevordering van Nederlandse taalcompetentie van studenten aan Nederlandse universiteiten.

Aanleiding voor deze handreiking was de intentie die de Nederlandse universiteiten in 2024 uitspraken om de Nederlandse academische taalvaardigheid van zowel Nederlandstalige als anderstalige studenten te versterken. Ook ligt er sinds 2024 een wetsvoorstel waarin de bevordering van de Nederlandse taalvaardigheid van studenten als een van de beoogde doelstellingen wordt benoemd. Om invulling aan deze ambitie te geven, is de landelijke UNL-werkgroep Academische Taalvaardigheid ingesteld. Die werkgroep, onder voorzitterschap van prof. dr. Peter Schrijver, heeft deze handreiking ontwikkeld.

Document

Carel Jansen, Peter Schrijver, Margot van Mulken, Janneke van der Loo, Gea Dreschler, Renske Bouwer, Katja Hunfeld, Esther Scheeren, Rosa Becker, Kirsten Dibbet

December 17, 2025

Onderwijs & AI Module voor Docenten

Generative Artificial Intelligence (genAI), ofwel generatieve kunstmatige intelligentie, maakt een snelle groei door. De nieuwste generatie genAI tools is zo goed dat het steeds moeilijker wordt te onderscheiden of een tekst door een mens of AI is geschreven. De ontwikkeling van genAI heeft dan ook een grote impact op de maatschappij en daarmee ook op het onderwijs. Daarnaast kan genAI onderdeel uit gaan maken van de toekomstige werkpraktijk van vele studenten. De realiteit is dat deze technologie er is en we zullen ons ertoe moeten verhouden. Hoewel de eindverantwoordelijkheid voor het gebruik van genAI ligt bij de student zelf, hebben wij de verantwoordelijkheid om hen te helpen hier op een verantwoorde manier mee om te gaan. Deze module beoogt hierbij te ondersteunen. Na het doorlopen van deze module ben je bekend met: Wat genAI is. Wat de impact van genAI is op onze wereld. De juridische kaders van genAI. De relatie tussen genAI en academische waarden en integriteit. De manieren waarop studenten genAI kunnen gebruiken en wat dat kan betekenen voor academisch onderwijs. De impact die genAI kan hebben op jouw onderwijs. Elk van de bovenstaande leerdoelen hoort bij één hoofdstuk van deze module. Deze module is gebaseerd op de module AI geletterdheid van de Rijksuniversiteit Groningen. De module is zowel in het Nederlands als het Engels beschikbaar en wordt hier aangeboden als Brightspace package. Dit zou ook in Canvas geïmporteerd kunnen worden.

Document

Steven Trooster, Max Moeskops

May 27, 2025

Gen AI Impact Scan

Dit materiaal is gepubliceerd met het doel een voorbeeld te geven, een inspiratiebron te zijn, of als bouwsteen te dienen binnen een andere onderwijscontext. Voel je vrij om (gedeelten) over te nemen en naar eigen inzicht aan te passen. De methode is ontwikkeld om de impact van Generatieve AI (GenAI), zoals ChatGPT, te beoordelen op de validiteit van toetsing en de relevantie van leerdoelen in een curriculum. De scan heeft een signalerend en activerende functie. Het doel is om een systematische en coherente aanpak te bieden voor het aanpassen van een curriculum als reactie op het (ongeoorloofd) gebruik van GenAI door studenten. De methode bestaat uit vijf stappen: De onderstaande documenten zijn aanwezig in dit pakket: Doelgroep: Opleidingsteams, coördinatoren, docenten en andere onderwijs professionals die de validiteit van de toetsing en relevantie van de leerdoelen willen borgen, gezien de impact van generatieve AI. Basisniveau: Basis GenAI literacy is nodig bij de professionals die de impact scan gaan uitvoeren. Indien die nog niet aanwezig is, kan deze e-learning gebruikt worden om dat te bereiken. (https://tlc.uva.nl/en/article/e-learning-for-lecturers-about-genai/?faculty=53) Benodigdheden: -Lokaal met beamer voor de workshops -Online werkomgeving om bestanden te delen zoals Excel bestanden -Toegang voor docenten tot een geavanceerd taalmodel om de toetsing te maken. Idealiter in een veilige omgeving waar niet getraind wordt op de data zodat er geen problemen zijn met copyright van het leermateriaal. Contactpersoon: Remco Jongkind (r.c.jongkind@amsterdamumc.nl), Erik Elings (e.w.elings@amsterdamumc.nl), Birgit van Berlo (b.m.a.vanberlo@amsterdamumc.nl), Jennita Meinema (j.g.meinema@amsterdamumc.nl), Floor van der Steijle (f.vandersteijle@amsterdamumc.nl)

Document

Erik Elings, Remco Jongkind, Birgit van Berlo, Jennita Meinema, Floor van der Steijle

February 20, 2021

Kwantitatieve Methoden en Statistiek

Dit is een inleidend tekstboek over Kwantitatieve Methoden en Statistiek, ontwikkeld en gebruikt aan de Universiteit Utrecht voor de geesteswetenschappen. Dit boek biedt studenten een overzicht en inleiding van de belangrijkste kwantitatieve methoden en statistische technieken in de geesteswetenschappen. Het boek geeft de lezer een stevig methodologisch fundament voor kwantitatief onderzoek, en biedt een inleiding in de meest gebruikte statistische technieken om gegevens te beschrijven en om hypothesen te toetsen. Daarmee is de lezer ook in staat om kwantitatief onderzoek kritisch te beoordelen. Het boek is bruikbaar als basisboek in een inleidende cursus. Het boek is tevens bruikbaar voor zelfstudie op inleidend niveau, voor iedereen die meer wil weten over kwantitatieve methoden en statistiek. De hoofdtekst is gevrijwaard van wiskundige afleidingen en formules. De uitleg is vooral conceptueel, en rijk aan voorbeelden van geesteswetenschappelijk onderzoek. Waar nodig worden formules aangeboden in een aparte paragraaf. Dit boek bevat ook aanwijzingen over hoe de besproken statistische analyses en visualisaties uitgevoerd kunnen worden in drie statistische pakketten, nl. SPSS, JASP, en R. De technische aanwijzingen voor het gebruik van deze pakketten staan eveneens los van de hoofdtekst, in afzonderlijke paragrafen.

Open (Access) Text Book

Hugo Quené, Huub van den Bergh

January 15, 2021

Studiehandleiding Systemisch N=1 onderzoeksontwerp

Deze studiehandleiding is gericht op het opstellen van een Systemisch N=1 onderzoeksontwerp. Het gaat om een beschrijving van de lesstof met daarin de verwachte leeruitkomsten, opdrachtbeschrijving, overzicht van de inhoud van de colleges en de scoring rubric voor de beoordeling van het uiteindelijke onderzoeksontwerp. Aan deze studiehandleiding zijn acht colleges gekoppeld. Zes colleges zijn als powerpointpresentaties toegevoegd. De laatste twee colleges zijn colleges gericht op open inbreng. Het gaat in deze studiehandleiding om het opzetten van een mini N=1 onderzoeksontwerp ter voorbereiding op het uiteindelijke Systemische N=1 onderzoek dat in de afstudeerfase uitgevoerd wordt. Deze lesstof wordt aangeboden in het eerste semester van het tweede studiejaar. In het tweede semester zijn de lessen gericht op het opstellen van een Systemisch N=1 onderzoeksrapport. (hoofdfase)

Document

Liesbeth Bosgraaf

January 15, 2021

Systemisch N=1 onderzoek

Handleiding systemische N=1 (onderdeel van de Praktijk- en Afstudeergids 3 / 4)

Document

Liesbeth Bosgraaf

2021

EBP validiteit

lesopdracht en toetsing

Document

Rosa Domburg

2021

Studiehandleiding voor praktijkgericht onderzoek

In deze studiehandleiding wordt ingegaan op het praktijkgerichte onderzoek dat de bachelor student Vaktherapie aan het eind van zijn opleiding binnen de HAN verricht. Er wordt ingegaan op de context van het onderzoek, de te behalen eindkwalificaties en leerdoelen van dit opleidingsdeel. De wijze waarop begeleiding plaatsvindt, onderwijsvorm en de te nemen stappen door de student worden beschreven. Een bijlage bevat een draaiboek voor de student om onderzoek te doen.

Document

Judith Boessen, Mathilde Akse, Astrid Timman, Jan de Lange

December 1, 2020

Studiehandleiding Systemisch N=1 onderzoeksrapport

Deze studiehandleiding is gericht op het opstellen van een Systemisch N=1 onderzoeksrapport. Deze lesstof wordt aangeboden in het tweede semester van het tweede studiejaar en is het vervolg op het schrijven van de onderzoeksopzet in het eerste semester. Deze studiehandleiding bevat een beschrijving van de lesstof met daarin de verwachte leeruitkomsten, opdrachtbeschrijving, overzicht van de inhoud van de colleges, de scoring rubric voor de beoordeling van het uiteindelijke onderzoeksrapport en twee bijlagen met opdrachten gekoppeld aan college 6 en 7. Aan deze studiehandleiding zijn acht colleges gekoppeld. De colleges zijn als powerpointpresentaties toegevoegd. De laatste twee colleges zijn colleges gericht op open inbreng. Het gaat in deze studiehandleiding om het opzetten van een mini N=1

Presentation

Liesbeth Bosgraaf