Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filter

Search results (47)

HBO/WO

MBO

September 22, 2026

HBL1 Hospitality, Business & Leadership - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van uitvoerend medewerker naar beginnend leider en ondernemende denker. Drie modules vormen een leerlijn: Manage your operation (coördineren van dagelijkse activiteiten), Lead your team (begeleiden, instrueren, feedback geven) en Launch your business (ondernemerskwaliteiten en verbetervoorstellen). Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

September 22, 2026

Bedient Gasten niveau 4 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

Verdiepende variant op niveau 3 met een expliciet leidinggevend en sociaal-hygiënisch perspectief. De student groeit van zelfstandig medewerker naar beginnend leidinggevende: Adviseren (LG-perspectief), Drankenkennis op LG-niveau, en Klaarmaken, serveren en operationele bewaking. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

September 7, 2026

Toolkit AI, curriculum en toetsing

Generatieve AI* heeft sinds de introductie van ChatGPT 3.5 in november 2022 veel impact gehad op de maatschappij, het beroepenveld en het onderwijs. Door het stijgende gebruik van generatieve AI en het groeiende aantal mogelijkheden ervan, zien we deze impact de komende tijd verder stijgen. Wat betekent dit voor de kennis, vaardigheden en attitudes die onze studenten moeten verwerven tijdens hun opleiding? Wat betekent dit voor de kennis, vaardigheden en attitudes die wij zelf als docent en/of onderwijsontwikkelaar moeten bezitten? Deze toolkit helpt je op weg met het duiden van de antwoorden op deze vragen op cursusniveau, leerlijnniveau en curriculumniveau. De toolkit geeft je concrete handvatten om bestaand of nieuw onderwijs te (her)ontwerpen, uiteraard alleen waar dit nodig is. Dit betekent een mogelijke herziening van de drie onderdelen van constructieve afstemming van je onderwijs vanwege de invloed van (generatieve) AI: Leerdoelen: Welke kennis, vaardigheden en attitudes moeten je studenten aan het einde van een cursus, leerlijn of opleiding zich eigen hebben gemaakt? Toetsing: hoe toets je op een betrouwbare en valide manier dat je studenten daadwerkelijk deze kennis, vaardigheden en attitudes zelf hebben verworven? Leeractiviteiten: hoe zorg je dat de kennis, vaardigheden en attitudes, waaronder ook het verantwoord gebruiken van AI, goed aan bod komt in het onderwijs dat je aanbiedt aan je studenten?

Website

Onderwijs en Kwaliteit, Center for Teaching and Learning

July 16, 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

June 30, 2026

De kracht van verbinding

Smeltend poolijs, snel slinkende biodiversiteit, hittegolven en overstromingen, nog steeds armoede en onrecht in grote delen van de wereld. Geen redden meer aan? In dit boek laten wetenschappers uit diverse disciplines samen met professionals uit de praktijk zien hoe zij werken aan een duurzame, groene en rechtvaardige wereld. Hun verhalen benadrukken de urgentie van de problemen, maar tonen vooral ook uitwegen. Ze inspireren tot nadenken en tot handelen - of je nu socioloog, bioloog, arts, historicus of jurist in spe bent. Want met jouw academische kennis en vaardigheden kun je bijdragen aan een duurzamere wereld. Wetenschapsjournalisten Paul van den Broek en Bea Ros tekenden de verhalen op. Kunsthistoricus Peter Zunneberg selecteerde bij elk verhaal kunstwerken om je ook op een andere manier uit te dagen na te denken over de wereld van nu en morgen. Hoogleraar Cultuureducatie Edwin van Meerkerk ontwikkelde bij elk hoofdstuk lessuggesties, met stof tot nadenken én doen. Een fraaie paperbackeditie van dit open accessboek is te verkrijgen via boekenbestellen.nl

Open (Access) Text Book

Paul van den Broek, bea ros, Edwin van Meerkerk

January 13, 2026

Techwijs in zorg en welzijn

Zorg, welzijn en technologie: onlosmakelijk verbonden Twintig jaar geleden leek technologie nog iets van de toekomst. Maar inmiddels is het niet meer weg te denken uit de wereld van zorg en welzijn. De zorg- en ondersteuningsvragen zijn complexer geworden, het personeelstekort groeit – en technologie speelt een steeds grotere rol in oplossingen en ondersteuning. In visies, beleidsplannen en opleidingsprofielen is technologie terug te vinden. Toch is de praktijk weerbarstig. Want hoe geef je technologie echt een plek in je werk? Wat is de meerwaarde ervan? En wanneer kies je er bewust voor om géén technologie in te zetten? Dit boek helpt je om daarover kritisch en bewust na te denken. Het is speciaal geschreven voor mbo- en hbo-studenten in zorg en welzijn, én voor professionals die hun kennis en vaardigheden rond technologie willen versterken. Laat je inspireren, denk mee en ontdek hoe jij technologie op een doordachte manier kunt inzetten in jouw beroep. Het boek is samengesteld door experts vanuit onderwijs, werkveld en wetenschap. Het boek staat onder redactie van Marjolein den Ouden, Christina Jaschinski, Sjors Groeneveld, Liedewij Vogelzang en Marloes Postel, zij zijn verbonden aan het lectoraat Technology, Health & Care van Saxion en het practoraat Zorg en Technologie van ROC van Twente.

Open (Access) Text Book

Marjolein den Ouden, Christina Jaschinski, Sjors Groeneveld, Liedewij Vogelzang, Marloes Postel

November 14, 2025

Verhalen van kracht en kwetsbaarheid

Dit verhalenboek brengt de praktijk van leerkrachten dichtbij en laat zien hoe zij het verschil maken voor kwetsbare leerlingen. Aan de hand van concrete verhalen uit regulier en speciaal onderwijs, zoals leerlingen met trauma, taalachterstanden, ADHD of ASS, krijg je inzicht in de complexe uitdagingen in de klas en hoe leerkrachten hierop inspelen. DOEL: Inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactiek, professionele identiteit en onderzoekend vermogen. VOOR WIE: Pabo-studenten: oefenmateriaal en inspiratie om te leren reflecteren op complexe praktijksituaties. (startende) leerkrachten: handvatten voor de eerste jaren in het beroep en het omgaan met leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Trainers en opleiders: didactisch materiaal voor cursussen, bij- en nascholing over gedrag, inclusie en professionele ontwikkeling. INHOUD EN OPZET: Verhalen worden aangevuld met start- en gespreksvragen, reflectieopdrachten, analyse van gedrag, handelingssuggesties, tips van leerkrachten, verdiepingsthema’s en leestips. Zo kan het boek zowel individueel als in groepsverband worden gebruikt, in lessen, intervisies of opleidingscontexten. Met dit boek willen de makers leerkrachten en studenten stimuleren om te blijven leren, reflecteren en groeien in hun betekenisvolle rol in het leven van kinderen. Uitgave van het Lectoraat Jeugd, Educatie en Samenleving van Hanze Groningen.

Document

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers

June 23, 2025

Handreiking keuzedelen Duurzaam handelen in de beroepspraktijk

In mei 2025 zijn de herziene keuzedelen 'Duurzaam handelen in de beroepspraktijk' voor niveau 1, 2, 3 en 4 beschikbaar gekomen. Tijdens de herziening van deze keuzedelen heeft de ontwikkelgroep de wens uitgesproken om de achterliggende gedachtegang toe te lichten. Het doel is om een paradigmashift te ondersteunen: duurzaam handelen moet niet enkel een losstaand vakgebied zijn, maar een vanzelfsprekend onderdeel van de beroepspraktijk. Niet omdat het moet, maar vooral omdat het een innerlijk kompas kan zijn voor denken en handelen met échte aandacht voor onze leefomgeving.

Document

Eric Soer

June 20, 2025

Delen met Drempels: De Cultuur achter Open Leermateriaal in het Hoger Onderwijs

Terwijl internationale afspraken, zoals de UNESCO-aanbeveling uit 2019, en nationale initiatieven zoals edusources de norm van openheid benadrukken, blijft het gedrag op de werkvloer weerbarstig. Waarom aarzelden veel docenten om hun lesmateriaal te delen, terwijl zij het idee van toegankelijk onderwijs wel ondersteunden? In dit onderzoek is de verspreiding van Open Educational Resources (OER) aan de Radboud Universiteit onderzocht, met bijzondere aandacht voor de culturele, sociale en professionele factoren die het gebruik en hergebruik ervan beïnvloeden. We stellen dat het delen van kennis geen neutrale, technische handeling is, maar een sociaal geladen praktijk die raakt aan vragen over eigenaarschap, erkenning, status en professionele identiteit. Aan de hand van kwalitatieve interviews met docenten, beleidsmakers en ondersteuners hebben we verkend hoe zij betekenis geven aan OER, en welke barrières en motivaties zij ervaren bij het delen en hergebruiken van lesmateriaal. Dit onderzoek kijkt naar OER vanuit een invalshoek van hergebruik. In dit geval gaat het dan om hergebruik van lesmateriaal. Deze studie positioneert zich binnen de bredere discussie over open onderwijs in een academisch veld dat steeds meer onder invloed staat van marktlogica, competitie en meetbare prestaties. Door theoretische kaders van onder anderen Pierre Bourdieu (1986), Marcel Mauss (1925) en Appelgren & Bohlin (2015) te combineren, is geprobeerd inzicht te krijgen in de diepere betekenissen achter ogenschijnlijk individuele keuzes rondom het delen van kennis. Binnen het kader van hergebruik hebben we ook de theorie van Appelgren en Bohlin (2015) aangehaald over making en growing. Studentenwerkstuk Radboud Universiteit Culturele Antropologie

Document

Lisa Giesen, Rani Cornelissens, Linn van den Bogert, Kim Kessel, Chris Hoogenraad

May 15, 2025

Themaochtend interprofessioneel werken ondervoeding bij ouderen

We starten én eindigen met een vragenlijst over de houding tov/kennis van Interprofessioneel werken, Werken met ouderen en Preventie van ondervoeding bij ouderen. Theorielessen over wat is interprofessioneel werken en Ouderen in de wijk: belang van preventie en empowerment. Samenwerkingsopdracht Sportkunde en Social Work rondom 10 situaties uit het model Positieve Gezondheid (wie doet en kan wat?). Praktijkles Social Work met ouderen: preventie ondervoeding bij ouderen (eiwitrijke muffins). Praktijkles Sportkunde met ouderen: belang van bewegen met ouderen (boksclinic). 3 interprofessionele casus: oudere met risico op ondervoeding: maak een plan inclusief pitchen.

Document

Eva Creutzberg, Jellie Zuidema, Astrid Zoetmulder