Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filter

Search results (44)

HBO/WO

MBO

September 22, 2026

Bedient Gasten niveau 2 - modulaire leermaterialen voor Hospitality

De student groeit van gastvrij ontvangen naar zelfstandig bedienen. Drie modules bouwen op elkaar voort: Bestelling opnemen en gast informeren, Algemene drankenkennis basis, en Klaarmaken, serveren en serviceflow. BBL-studenten verwerken elk thema in hun leerbedrijf samen met hun leermeester; BOL-studenten werken in het schoolrestaurant. De docentenhandleiding bevat ook een communicatieprotocol voor de BBL-leermeester. Het onderwijs is ontworpen rond leeruitkomsten. Elke module heeft één leeruitkomst met succescriteria; de student werkt aan eigen bewijsstukken en bouwt zo een portfolio op. Modules zijn formatief (behaald of nog niet behaald); de summatieve afsluiting volgt op het niveau van het opleidingsonderdeel. Samenwerkend leren in wisselende samenstelling zit ingebouwd, met feedback volgens twee tops en één tip. Het pakket bevat per module een moduleboek (Word) en een lessenpresentatie (PowerPoint), aangevuld met een planning en een docentenhandleiding. Belangrijk: dit zijn sjablonen om te verrijken. De structuur, de KD-koppeling en de bewijsstukken liggen vast (strak op WAT). Volgorde, tempo, eigen praktijkvoorbeelden en accenten vult de docent zelf in (ruim op HOE). Op enkele plekken verwijst het materiaal naar de digitale leeromgeving en de periodenummering van Zadkine; pas die aan naar je eigen context. Onderdeel van de open set 'Modulair Hospitality-onderwijs KD 2025' van Zadkine Hospitality College. Bekijk de opleidingsroutes voor niveau 2, 3 en 4 om te zien waar dit onderdeel in de opleiding valt.

Document

Robbert Nijenhuis

August 25, 2026

Library Essentials cursus VU Universiteitsbibliotheek

Library Essentials is een introductiecursus voor nieuwe medewerkers van de VU Universiteitsbibliotheek. De cursus biedt een laagdrempelige kennismaking met de organisatie, de verschillende afdelingen en de dienstverlening en expertise binnen de UB. De onderdelen van deze publicatie bevatten zowel inhoudelijke materialen van de cursus als begeleidende documenten die een beeld geven van de opzet van een dergelijke cursus. Ze kunnen gebruikt worden ter inspiratie voor het opzetten van een soortgelijke cursus bij andere instellingen. Deze publicatie bevat de volgende materialen: Leermateriaal eindproduct: E-module Library Essentials cursus (in ontwikkeling). Begeleidende documenten: Project Initiatie Document (PID) Library Essentials. Voorsteldocument ten behoeve van management team (MT). Draaiboek Library Essentials cursus VU. Schrijfhandleiding e-module. Script audiotour. Evaluatieformulier (in ontwikkeling).

Document

Kim Dibbets, Babette Claassen, Linde Voorend

June 30, 2026

De kracht van verbinding

Smeltend poolijs, snel slinkende biodiversiteit, hittegolven en overstromingen, nog steeds armoede en onrecht in grote delen van de wereld. Geen redden meer aan? In dit boek laten wetenschappers uit diverse disciplines samen met professionals uit de praktijk zien hoe zij werken aan een duurzame, groene en rechtvaardige wereld. Hun verhalen benadrukken de urgentie van de problemen, maar tonen vooral ook uitwegen. Ze inspireren tot nadenken en tot handelen - of je nu socioloog, bioloog, arts, historicus of jurist in spe bent. Want met jouw academische kennis en vaardigheden kun je bijdragen aan een duurzamere wereld. Wetenschapsjournalisten Paul van den Broek en Bea Ros tekenden de verhalen op. Kunsthistoricus Peter Zunneberg selecteerde bij elk verhaal kunstwerken om je ook op een andere manier uit te dagen na te denken over de wereld van nu en morgen. Hoogleraar Cultuureducatie Edwin van Meerkerk ontwikkelde bij elk hoofdstuk lessuggesties, met stof tot nadenken én doen. Een fraaie paperbackeditie van dit open accessboek is te verkrijgen via boekenbestellen.nl

Open (Access) Text Book

Paul van den Broek, bea ros, Edwin van Meerkerk

April 28, 2026

Lessuggestie bij hoofdstuk 1

Dit is een lessugestie bij hoofdstuk 1 van het boek De kracht van verbinding Leerdoel: studenten kunnen dwarsverbanden identificeren in een maatschappelijke casus en kunnen beargumenteren welke bijdrage hun discipline kan leveren aan een beter inzicht in of oplossing voor deze problematiek.

Document

Edwin van Meerkerk

April 10, 2026

Positionality Statement: Reflectie op je rol als onderzoeker

In deze leeractiviteit reflecteren studenten op hun eigen positie binnen het onderzoeksproces. Ze onderzoeken hoe hun identiteit, ervaringen en disciplinaire achtergrond hun perspectief beïnvloeden en vertalen dit naar een kort positionality statement. De vraag 'Wie ben ik?' staat hierbij centraal. De opdracht bevordert kritisch denken, zelfinzicht en interdisciplinair bewustzijn.

Document

Anastasia Hacopian

March 1, 2026

Bevordering van Nederlandse taalcompetentie van studenten aan Nederlandse universiteiten.

Aanleiding voor deze handreiking was de intentie die de Nederlandse universiteiten in 2024 uitspraken om de Nederlandse academische taalvaardigheid van zowel Nederlandstalige als anderstalige studenten te versterken. Ook ligt er sinds 2024 een wetsvoorstel waarin de bevordering van de Nederlandse taalvaardigheid van studenten als een van de beoogde doelstellingen wordt benoemd. Om invulling aan deze ambitie te geven, is de landelijke UNL-werkgroep Academische Taalvaardigheid ingesteld. Die werkgroep, onder voorzitterschap van prof. dr. Peter Schrijver, heeft deze handreiking ontwikkeld.

Document

Carel Jansen, Peter Schrijver, Margot van Mulken, Janneke van der Loo, Gea Dreschler, Renske Bouwer, Katja Hunfeld, Esther Scheeren, Rosa Becker, Kirsten Dibbet

February 12, 2026

Stappenplan + toelichting Taalbewuste Leeruitkomsten (NL en Engels)

Een stappenplan waar je meteen mee aan de slag kunt bij het beschrijven van taalbewuste leeruitkomsten en uitgangspunten voor het ontwerpen van het bijbehorende onderwijs voor een opleiding. Inclusief voorbeelden ter illustratie en tips voor de vervolgstappen: het toepassen van Taalbewust onderwijs als ontwerpprincipe.

Document

Annemarie Borst

January 8, 2026

De uitvinding van het schrift in Mesopotamië

Dit lesmateriaal bestaat uit een volledige powerpointpresentatie De uitvinding van het schrift in Mesopotamië met een uitgebreide docentenhandleiding. Het is bedoeld voor leerlingen van klas 1 t/m 4 binnen de vakken Geschiedenis, Grieks en Latijn (geschikt voor MAVO, HAVO en VWO/Gymnasium). Leerlingen onderzoeken hoe het Mesopotamische spijkerschrift is ontstaan en welke rol schrift speelde in handel, administratie en stedelijke ontwikkeling. Door te werken met online 3D modellen of fysieke 3D prints leren zij hoe kleitabletten eruitzagen, welke typen teksten erop voorkwamen en hoe vorm en lay-out samenhangen met het soort tekst. De les biedt bovendien een waardevolle verbreding van het oudheidcurriculum: door voorbij Griekenland en Rome te kijken, ontdekken leerlingen dat innovatie en schriftcultuur ook buiten het westerse narratief een rijke geschiedenis hebben. De presentatie bestaat uit drie delen; deel 3 is optioneel. De docentenhandleiding bevat per slide een toelichting en duidelijke instructies voor het werken met de 3D modellen tijdens het groepswerk in deel 2. De slides kun je direct gebruiken of aanpassen aan jouw onderwijscontext. Voor deel 2 kun je kiezen tussen de gratis online 3D modellen of fysieke 3D prints (gratis te leen via de Universiteitsbibliotheek VU). Voor deel 1 en 2 samen is minimaal één lesuur nodig; deel 3 duurt circa 10-15 minuten.

Document

Michèle Meijer, Aidan Houtkamp

December 17, 2025

Onderwijs & AI Module voor Docenten

Generative Artificial Intelligence (genAI), ofwel generatieve kunstmatige intelligentie, maakt een snelle groei door. De nieuwste generatie genAI tools is zo goed dat het steeds moeilijker wordt te onderscheiden of een tekst door een mens of AI is geschreven. De ontwikkeling van genAI heeft dan ook een grote impact op de maatschappij en daarmee ook op het onderwijs. Daarnaast kan genAI onderdeel uit gaan maken van de toekomstige werkpraktijk van vele studenten. De realiteit is dat deze technologie er is en we zullen ons ertoe moeten verhouden. Hoewel de eindverantwoordelijkheid voor het gebruik van genAI ligt bij de student zelf, hebben wij de verantwoordelijkheid om hen te helpen hier op een verantwoorde manier mee om te gaan. Deze module beoogt hierbij te ondersteunen. Na het doorlopen van deze module ben je bekend met: Wat genAI is. Wat de impact van genAI is op onze wereld. De juridische kaders van genAI. De relatie tussen genAI en academische waarden en integriteit. De manieren waarop studenten genAI kunnen gebruiken en wat dat kan betekenen voor academisch onderwijs. De impact die genAI kan hebben op jouw onderwijs. Elk van de bovenstaande leerdoelen hoort bij één hoofdstuk van deze module. Deze module is gebaseerd op de module AI geletterdheid van de Rijksuniversiteit Groningen. De module is zowel in het Nederlands als het Engels beschikbaar en wordt hier aangeboden als Brightspace package. Dit zou ook in Canvas geïmporteerd kunnen worden.

Document

Steven Trooster, Max Moeskops

December 16, 2025

Abstract redeneren tijdens programmeerlessen

Digitale vaardigheden is een belangrijk en nieuw onderwijsgebied in het basisonderwijs. Onderdeel hiervan is computational thinking, wat leerlingen helpt bij het oplossen van problemen door elementen uit de informatica te gebruiken. Abstractie speelt hierbij een belangrijke rol. Abstractie is een complex concept. Onze inspanningen hebben ertoe geleid dat het makkelijker wordt om abstractie te herkennen en observeren, aan de hand van abstractielagen. Hiermee kunnen leerlingen op het juiste moment adequate ondersteuningen krijgen. We bespreken twee onderzoeken: in het eerste onderzoek hebben we observeerbaar gedrag gekoppeld aan abstractie, en in het tweede onderzoek hebben we bovenbouwleerlingen laten programmeren en daarin ook de link gelegd met abstractie. Tijdens het tweede onderzoek hebben we gebruikgemaakt van PRIMM, een lesopzet specifiek voor programmeerlessen in het basisonderwijs, die gezien kan worden als een vorm van structuur en scaffolding. Uit beide onderzoeken komen interessante uitkomsten: patronen in hoe leerlingen op verschillende abstractielagen redeneren en hoe leerlingen elkaar kunnen beïnvloeden. Aan de hand van een aantal voorbeelden lichten we de resultaten nader toe. We zijn nog niet klaar, want de uiteindelijke stap is kijken hoe een leerkracht een interventie kan toepassen in dit proces. We hebben met onze onderzoeken wel een duidelijke richting in hoe we die interventie kunnen vormgeven.

Document

Hylke Faber