Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyParticipating institutions
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filter

Search results (65)

…

HBO/WO

MBO

November 14, 2022

Drang naar Samenhang | #46 Een superieur geheugen

We hebben het al vaker gehad over het belang van ons autobiografisch geheugen - het hebben van herinneringen aan gebeurtenissen die we hebben meegemaakt. Waar we het nog niet over hebben gehad is dat er grote individuele verschillen zijn in de hoeveelheid autobiografische herinneringen die iemand heeft en de levendigheid daarvan. Zo zijn er mensen die zich amper gebeurtenissen uit hun verleden kunnen herinneren en zijn er mensen die aan bijna elke dag uit hun leven levendige herinneringen hebben. Over deze twee uitersten gaan we het in deze aflevering hebben. Wat weten we over mensen met extreem weinig of veel herinneringen? En hoe helpt een verhaal van Jorge Luis Borges ons om beter te begrijpen wat de nadelen van een extreem goed geheugen zijn? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Meer over schema’s en scripts vind je in Hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. Muziek: Rolf Zwaan Bronnen Borges, J.L. (1942/1982). Het onverbiddelijke geheugen van Funes. In: J.L. Borges, De Zahir (Amsterdam, De Bezige Bij, vert. Annie Sillevis). Palombo, D.J., Sheldon, S., & Levine, B. (in press). Individual differences in autobiographical memory. Trends in Cognitive Sciences.

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

November 1, 2021

Drang naar Samenhang | #8 Mama appelsap en dobbelstenen zonder geheugen: overal patronen in zien

We zien allemaal wel eens patronen waar ze niet zijn, zoals vreemde woorden in een songtekst (beter bekend als mama appelsap) of gezichten in boomstammen. Dit fenomeen wordt pareidolie genoemd. Is dit een onschuldig fenomeen of moeten we ons hier zorgen over maken? En wat heeft pareidolie te maken met apofenie? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over dit thema vind je in hoofdstuk 11 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. Bronnen: Gosselin, F. & Schyns, P. G. (2003). Superstitious perceptions reveal properties of internal representations. Psychological Science, 14(5), 505–509. Morgan, C.D. & Murray, H.A. (1935). A method for investigating fantasies: The thematic apperception test. Archives of Neurology and Psychiatry, 34(2), 289–306. DOI: 0.1001/archneurpsyc.1935.022502000049005

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

November 7, 2022

Drang naar Samenhang | #45 Wie je bent door de tijd heen: identiteit en geheugen

Hoewel we vandaag de dag natuurlijk niet precies dezelfde zijn als in ons verleden en ook niet precies dezelfde zullen zijn in de toekomst, streven we er wel naar om in de kern dezelfde te blijven. Dat wordt ons verlangen naar zelf-continuïteit genoemd. Waarom vinden we het zo fijn als er continuïteit zit in wie we zijn? En wat heeft het gebrek aan collectieve continuïteit te maken met de populariteit van de PVV en PvD? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Ook komen vogelbekdieren en Phil Collins aan de orde. Meer over schema’s en scripts vind je in Hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. Muziek: Rolf Zwaan Bron Sedikides, C., Hong, E.K., & Wildschut, T. (2023). Self-continuity. The Annual Review of Psychology, 74, 10.1-10.29. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-032420-032236 Smeekes, A., Sedikides, C., & Wildschut, T. (2022). Collective nostalgia: Triggers and consequences for collective action intentions. British Journal of Social Psychology. DOI: 10.1111/bjso.12567

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

January 24, 2022

Drang naar Samenhang | #16 Jezelf begrijpen

Om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen, moeten we ook de mensen in die wereld begrijpen. In een eerdere aflevering bespraken we hoe we anderen begrijpen. In deze aflevering staat het begrijpen van onszelf centraal. Hoe vormen we onze identiteit? Welke rol speelt het geheugen daarbij? En welke verhalen vertellen we onszelf en anderen over wie wij zijn? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over het semantisch geheugen vind je in Hoofdstuk 2 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. In Hoofdstuk 10 komt het begrijpen van gebeurtenissen aan bod. Bronnen: Loftus, E.F. & Pickrell, J.E. (1995). The formation of false memories. Psychiatric Annals, 25(12), 720–725. Singer, J.A., (2004). Narrative identity and meaning making across the adult lifespan: An introduction. Journal of Personality, 72, 437-460. Wilson, A. & Ross, M. (2003). The identity function of autobiographical memory: Time is on our side. Memory, 11(2), 137-149. DOI: 10.1080/741938210 Wilson, T.D. & Dunn, E.W. (2004). Self-knowledge: Its limits, value, and potential for improvement. Annual Review of Psychology, 55, 493-518. Wikipedia-pagina over Clive Wearing

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

October 24, 2022

Drang naar Samenhang | #43 Volkswagen, Pikachu en C3PO

Hoewel we regelmatig het logo van Volkswagen, het Monopolymannetje of C3PO uit StarWars zien, blijkt ons geheugen voor deze objecten niet al te best. Het grappige is dat wanneer we deze objecten verkeerd onthouden, we dat bijna allemaal op dezelfde manier doen. Dit wordt ook wel het visuele Mandela-effect genoemd. Wat zou dit effect kunnen verklaren? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vraag te beantwoorden. Muziek: Rolf Zwaan Bron Prasad, D. & Bainbridge, W.A. (2022). The visual Mandela effect as evidence for shared and specific false memories across people. Psychological Science. https://doi.org/10.1177/09567976221108944

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

October 4, 2021

Drang naar Samenhang | #4 Fake news

Fake news lijkt tegenwoordig overal te vinden te zijn, vooral op social media. Eigenlijk is fake news geen goede term en moeten we het hebben over onjuiste informatie. Waarom blijft onjuiste informatie hangen in ons geheugen? En hoe kunnen we daar wat aan doen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over dit thema (en onder andere het Continued Influence Effect) vind je in hoofdstuk 7 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. In hoofdstuk 18 staat beschreven hoe je onjuiste informatie beter kunt herkennen. Verwijzingen: Deer, B. (2020). The Doctor Who Fooled The World: Science, Deception, and the War on Vaccines. Johns Hopkins University Press. Pennycook, G., & Rand, D.J. (2021). The Psychology of Fake News. Trends in Cognitive Science, 25, 388-402. https://www.cell.com/trends/cognitive-sciences/fulltext/S1364-6613(21)00051-6 Wakefield, A.J., Murch, S.H., Anthony, A., Linnell, J., Casson, D.M., Malik, M., Berelowitz, M., Dhillon, A.P., Thomson, M.A., Harvey, P., Valentine, A., Davies, S.E., Walker-Smith, J.A., (1998). Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children. The Lancet, 351, 637-641. DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(97)11096-0 Genoemde weblinks: Website Retraction Watch Blogpost Rolf Zwaan over Wisdom of the Crowd

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

August 7, 2023

Drang naar Samenhang | #80 Zomerfilms 3 - Rashomon

Tijdens de zomer bespreken we om de week een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag bespreken we de film Rashomon (1950) waarin we horen over eenzelfde gebeurtenis, de moord op een samoerai, van verschillende betrokkenen, namelijk de houthakker die het lichaam vindt, de vrouw van de samoerai, de samoerai zelf en de bandiet die beiden heeft overvallen in het bos. De verklaringen van deze personages komen niet overeen waardoor je als kijker met de vraag zit wat er nu precies is gebeurd. Heb je de film (nog) niet gezien, dan kun je hier lezen hoe je deze gratis kunt bekijken. Je vindt hier ook een samenvatting van de film: https://rolfzwaan.blogspot.com/2023/07/zomerfilms-3-rashomon.html De Japanse auteur op wiens naam Rolf kon komen in deze aflevering is Keigo Higashino. Meer over het geheugen kun je horen in de afleveringen 46, 56, 68 en 77. Over persoonlijke identiteit gaat het onder andere in de afleveringen 16 en 45. Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek: Rolf Zwaan

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

April 24, 2023

Drang naar Samenhang | #68 Valse herinneringen

Ons geheugen is niet feilloos. We onthouden lang niet alles wat we meemaken. Dat is aan de ene kant fijn, want dan kan je die ene gênante ervaring vergeten. Aan de andere kant kan het heel vervelend zijn als je bijvoorbeeld vergeten bent dat je iemand al eens eerder hebt ontmoet. Naast het vergeten van gebeurtenissen die we hebben meegemaakt, kunnen we ook herinneringen hebben aan gebeurtenissen die we niet hebben meegemaakt. Dit worden valse herinneringen genoemd. Uit al wat ouder onderzoek blijkt dat je mensen door middel van suggestieve vragen zo’n valse herinnering kan laten aanmaken. Zo kan je mensen laten geloven dat zij als kind ooit verdwaald zijn geraakt in een winkelcentrum en vertellen ze vervolgens in geuren en kleuren over hun (valse!) herinnering aan deze gebeurtenis. Recent heeft een aantal andere onderzoekers dit oorspronkelijke onderzoek nog eens over gedaan. De resultaten van die studie bespreken we in deze aflevering. Muziek: Rolf Zwaan Bron Murphy, G., Dawson, C.A., Huston, C., Ballantyne, L., Barrett, E., Cowman, C.S., Fitzsimons, C., Maher, J., Ryan K.M., & Greene, C.M. (2023). Lost in the mall again: A preregistered replication and extension of Loftus & Pickrell (1995). Memory, DOI: 10.1080/09658211.2023.2198327

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

January 16, 2023

Drang naar Samenhang | #54 Verandert het internet ons denken?

Wanneer we een vraag willen beantwoorden kunnen we informatie ophalen uit ons eigen geheugen, iemand in onze omgeving naar het antwoord vragen of het internet raadplegen. Bepaalde eigenschappen van het internet maken dat we steeds vaker onze toevlucht zoeken tot deze immens grote bron aan informatie. Zo vinden we meestal vrij snel de informatie die we nodig hebben. Aan de andere kant is de bron van de informatie op het internet niet altijd duidelijk en kan informatie snel veranderen. Nu we steeds meer op het internet vertrouwen als onze bron voor informatie, rijst de vraag of dit gevolgen heeft voor ons geheugen. Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vraag te beantwoorden. Muziek: Rolf Zwaan Bronnen Clark, A., & Chalmers, D.J. (1998). "The extended mind". Analysis, 58, 7–19. doi:10.1093/analys/58.1.7. JSTOR 3328150. Marsh, E., & Rajaram, S. (2019). The digital expansion of the mind: Implications of internet usage for memory and cognition. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 8, 1-14.

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

December 4, 2023

Hersenstimulatie | In Gesprek Met Alexander Sack

Deze week spreekt professor Henry Otgaar met professor Alexander Sack, hoogleraar Toegepaste Cognitieve Neurowetenschappen. Zijn onderzoek gaat over niet-invasieve hersenstimulatietechnieken en hoe deze ingezet kunnen worden in onderzoek naar cognitieve vaardigheden in de mens, zoals geheugen, aandacht en beweging. Hij combineert hersenstimulatie met beeldvorming van de hersenen om er zo erachter te komen hoe ons brein functioneert, maar ook hoe wij het kunnen manipuleren.

Audio

Alexander Sack