Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filter

Search results (32)

HBO/WO

MBO

September 18, 2026

Wanneer het goede doen geld kost – introductie ethiek financieel domein

Dit is een inleidende les over ethiek. Er worden geen (filosofische) stromingen behandeld, maar er wordt wel enige voorkennis gevraagd. Echter, er is ruimte om voorkennis opnieuw te activeren. De nadruk ligt op het leren herkennen van ethische vraagstukken, dit wordt gedaan a.d.h.v. een aantal voor het financieel domein herkenbare dilemma’s.”. De student: Je weet wat ethiek is en wat waarden en normen zijn. Je herkent ethiek of een ethisch probleem Je bent je bewust van ethiek in het financieel domein. Je hebt geoefend met het gestructureerd analyseren en bespreken van een (klein) moreel probleem.

Presentation

Freek Verkade

February 1, 2026

Kleintje Grondgebonden warmtepompinstallaties in woningen

Het ISSO-kleintje Grondgebonden warmtepompinstallaties in woningen biedt compacte, gevalideerde kennis voor het ontwerpen, realiseren en beheren van bodemgebonden warmtepompsystemen in de woningbouw. Van eerste schets tot ontmanteling ondersteunt deze uitgave je bij het maken van technisch én economisch onderbouwde keuzes. Het Kleintje sluit aan op de groeiende toepassing van bodemwarmtepompen en behandelt de volledige projectcyclus: initiatief, ontwerp, realisatie, gebruik en beheer. Je krijgt praktische handvatten voor het dimensioneren van de warmtepomp en verticale bodemwarmtewisselaars, het afstemmen van bron, opwekking en afgiftesysteem en het bepalen van vermogens en boilerinhoud. Onderwerpen als COP en SCOP, energiegebruik, comfort, drukverlies, inregelen, buffervaten, regelstrategieën, passieve koeling en koudemiddelkeuze komen concreet aan bod. Ook wettelijke eisen, kwaliteitseisen en monitoring na oplevering worden helder toegelicht. Met schema’s, tabellen, grafieken en voorbeeldberekeningen pas je de kennis direct toe in je ontwerp, programma van eisen en technische onderbouwing. Het kleintje is gebaseerd op ISSO-publicaties 72 en 73 en vormt daarmee een praktische ingang tot bredere, gevalideerde ISSO-kennis. Voor wie? Installateurs, adviseurs, ontwerpers en andere bouwprofessionals die werken aan duurzame woningbouw en betrouwbare warmtepompinstallaties.

Website

ISSO ISSO

December 31, 2025

Kleintje ventilatie

Het ISSO-kleintje Ventilatie voor Woningen en woongebouwen ondersteunt professionals bij het ontwerpen, uitvoeren en beheren van ventilatiesystemen. Deze uitgave sluit aan op de dagelijkse praktijk en biedt houvast bij het maken van keuzes in alle fasen van het installatieproces. Ventilatie is bepalend voor een gezond binnenklimaat. Alleen met gecontroleerde afvoer van vervuilde binnenlucht en toevoer van verse buitenlucht blijven woonruimten geschikt voor langdurig verblijf. Verontreinigingen van buiten, zoals verkeer en industrie, kunnen via filtering worden tegengehouden. Het kleintje vertaalt deze principes naar praktische kennis voor de professional. Naast technische uitgangspunten is er aandacht voor veelvoorkomende praktijkproblemen zoals tochtklachten, installatiegeluid en onvoldoende luchtverversing. Door betere isolatie en hogere luchtdichtheid is onbewuste ventilatie sterk afgenomen. Hierdoor is doelgerichte, bewuste ventilatie via bouwkundige en installatietechnische voorzieningen essentieel geworden. Het document laat zien hoe ventilatiesystemen bijdragen aan een gezond binnenklimaat, mits zorgvuldig gekozen, ontworpen, geïnstalleerd en onderhouden. Ook de samenhang tussen ontwerp, uitvoering en beheer komt aan bod. Meer ventileren verbetert de luchtkwaliteit, maar verhoogt ook het energiegebruik en het risico op tocht. In nieuwbouw en renovatie vraagt dit om een goede afweging. Het kleintje helpt om comfort, gezondheid en energieprestatie in balans te brengen. Ook situaties met verontreinigde buitenlucht en de rol van filtering worden behandeld. Alle fasen van het realisatieproces komen aan bod: van PvE en ontwerp tot uitvoering en onderhoud. Het document is bedoeld voor installateurs, adviseurs, woningcorporaties, onderhoudsbedrijven, bouwkundigen en het technisch beroepsonderwijs.

Website

ISSO ISSO

December 31, 2025

Kleintje meetmethoden elektrotechniek

Het ISSO-kleintje Meetmethoden Elektrotechniek ondersteunt monteurs en inspecteurs bij het uitvoeren van metingen aan elektrische installaties en arbeidsmiddelen. De inhoud sluit aan op NEN 1010 en NEN 3140 en biedt praktische ondersteuning bij metingen in zowel nieuwbouw als bestaande bouw. De publicatie geeft inzicht in de uitvoering van meetwerk binnen het kader van de geldende normen en beantwoordt veelvoorkomende praktijkvragen. Dankzij de overzichtelijke opzet is het kleintje geschikt als hulpmiddel op de werkvloer en als naslagwerk. Nieuw in deze editie is de aandacht voor metingen in het kader van Gebouwautomatiserings- en Controlesystemen (GACS), waarbij elektrotechnische metingen aan onder andere voedingscircuits, beveiligingen en signaalstromen worden toegelicht. De uitgave beschrijft stap voor stap de onderdelen die bij metingen komen kijken, van eisen aan meetapparatuur tot noodzakelijke veiligheidsmaatregelen voorafgaand aan het meten. Elke meetmethode heeft een vaste opbouw met aandacht voor het doel van de meting, het meetprincipe, benodigde instrumenten en hulpmiddelen. Normwaarden en tabellen helpen bij de beoordeling van de resultaten. Daarmee ondersteunt deze kennis een consistente en verantwoorde uitvoering van metingen in de dagelijkse praktijk. Het ISSO-kleintje behandelt zowel opleverings- als inspectiemetingen van nieuwe installaties volgens NEN 1010, inspecties van bestaande installaties volgens NEN 3140 en metingen aan elektrische arbeidsmiddelen. Door deze brede aanpak biedt het een volledig overzicht voor professionals in de elektrotechniek.

Website

ISSO ISSO

November 5, 2025

Verrijk je onderwijs met digitale open leermaterialen Sessie 2 Mag dat? Over auteursrecht en hergebruik van leermaterialen

Leerdoelen: Kennis van CC Licenties en voorwaarden voor hergebruik Globale kennis intellectueel eigendom

Presentation

Hogeschool Rotterdam Kennis & Informatie

February 11, 2025

Façade EPD

In this lecture, Janneke Verker-Evers, Sustainability Leader at Scheldebouw (Permasteelisa Group), discusses the environmental impact of customised façades and the process of creating Environmental Product Declarations (EPDs). Learners will gain insight into the challenges of compiling a lifecycle analysis for unitised façades, considering factors like material types, manufacturing processes, transportation, and installation. The lecture also covers how Permasteelisa Group uses early-stage EPDs to optimize façade designs by reducing materials, comparing options, and selecting low-carbon suppliers. The focus is on improving embodied carbon in future designs by making informed decisions from the outset of a project. Additionally, the EPD for the Curtain Wall FT01A of the "n2" building in London is available as supplementary material at the link shared below. The video was produced by the Open GLASSroom project, in collaboration with Permasteelisa Group and the NewMedia Centre at TU Delft. The creation of these resources has been (partially) funded by the ERASMUS+ grant program of the European Union under grant no. 2022-1-DE01-KA220-HED-000089750. Neither the European Commission nor the project's national funding agency DAAD are responsible for the content or liable for any losses or damage resulting of the use of these resources.

Video

Janneke Verkerk-Evers

January 1, 2025

Building Integrated Photo Voltaic

Building Integrated Photovoltaics (BIPV), waarbij zonne-energie wordt geïntegreerd in bouwmaterialen zoals gevels en daken, komt op binnen de energietransitie. Het ontbreekt nog aan brede kennis in de bouwsector. Daarom is een leerbundel ontwikkeld als onderdeel van het project "BIPV(T) geeft MOOI energie", met subsidie van de RVO. Deze bundel biedt hbo-studenten, docenten en professionals praktische informatie over technologie, producten, integratie en projecten rondom BIPV. De bundel bevat een brede verzameling informatie over BIPV. Het is geen traditioneel leerboek dat van begin tot eind gelezen hoeft te worden. In plaats daarvan is het opgezet als een praktisch naslagwerk: een bron waar studenten, docenten en professionals informatie kunnen opzoeken die relevant is voor bijvoorbeeld een project, ontwerpstudie of technische analyse.

Document

Liza Looijen, Patrick van Veenendaal, Martijn Rietbergen, Wilko Planje, Yvonne van Lith, Emma Koster

December 1, 2024

Kleintje Gas - Montage en onderhoud

Werk je met gasinstallaties? Het ISSO Kleintje Gas is de praktische handleiding die je nodig hebt voor montage, onderhoud en inbedrijfstelling van gasinstallaties. Speciaal ontwikkeld voor monteurs en installateurs biedt deze kennis duidelijke richtlijnen die essentieel zijn voor jouw dagelijkse werkzaamheden. Altijd up-to-date met regelgeving Met de toenemende eisen rondom gasinstallaties is actuele kennis cruciaal. Sinds april 2023 mogen alleen gecertificeerde bedrijven en vakbekwame monteurs werken aan installaties zoals cv-ketels, boilers en gashaarden. Het Kleintje Gas is volledig gebaseerd op de BRL 6000-25 beoordelingsrichtlijn en helpt je voldoen aan de wettelijke eisen. Of je nu werkt aan een nieuwe installatie of onderhoud pleegt aan een toestel tot 100 kW: dit naslagwerk zorgt dat je altijd voorbereid bent. Veiligheid voorop: koolmonoxidepreventie Een belangrijk focuspunt van het Kleintje Gas is het voorkomen en herkennen van koolmonoxide (CO). Leer hoe je gevaarlijke situaties herkent, CO-concentraties meet en veilig handelt. Deze kennis is essentieel voor een veilige werkomgeving en biedt bescherming voor zowel monteurs als bewoners. Handzaam en leerzaam Dankzij heldere uitleg, instructieve illustraties en praktische voorbeelden is het Kleintje Gas niet alleen een betrouwbaar hulpmiddel voor professionals, maar ook ideaal voor technisch beroepsonderwijs.

Website

ISSO ISSO

November 1, 2024

Kleintje legionellapreventie

In het Kleintje Legionella zijn onder andere de regels vanuit het Drinkwaterbesluit en de NEN 1006 opgenomen, maar je vindt ook kennis terug uit diverse andere ISSO-publicaties. Het ISSO-kleintje biedt professionals alle benodigde kennis voor legionellaveilige aanleg-, uitbreidings- en herstelwerkzaamheden, uitvoering van technische beheersmaatregelen en onderhoud, schouwen en in kaart brengen van (delen van) de installatie voor een risico-inventarisatie en actuele wettelijke voorschriften en technische richtlijnen m.b.t. legionellapreventie. ISSO-kleintje Legionellapreventie versie 2024 is gebaseerd op actuele wetgeving voor legionellapreventie in leidingwater, waaronder het Drinkwaterbesluit en de NEN 1006, maar bundelt ook de kennis uit verschillende richtlijnen.

Website

ISSO ISSO

January 16, 2024

Hoe het plat Amsterdams bijna kassiewijle gaat

Hoeveel ‘pikketanussies’ worden er nog besteld in Amsterdamse kroegen? En hoe vaak wordt iemand nog uitgemaakt voor ‘bijgoochem’? Het Amsterdamse dialect lijkt steeds meer te verdwijnen. Maar is dat ook zo? Presentator Lorianne van Gelder bespreekt het met Paroolverslaggever Roelf Jan Duin en historisch taalkundige Nicoline van der Sijs in de podcast 'Amsterdam wereldstad' van het Parool: https://podcastluisteren.nl/pod/Amsterdam-wereldstad

Audio

Nicoline van der Sijs