November 1, 2023
De laatste Kletsheads [Seizoen 4, Aflevering 8]
In deze laatste – en dus extra lange – aflevering vertellen drie ouders die al eerder te gast waren op de podcast hoe de meertalige reis van hun gezin sindsdien is verlopen. Ik blik terug op afgelopen vier jaar, reflecteer op de toekomst en als afsluiter horen we een gedicht geschreven over en opgedragen aan meertalige kinderen, en geïnspireerd door de podcast. Onze eerste gast is Liz. Ik sprak voor het eerst met haar in het tweede seizoen van Kletsheads (in aflevering 9, over meertalige baby’s). Liz komt oorspronkelijk uit Limburg maar woon al 10 jaar in Canada. Samen met haar Egyptische man heeft ze een 4-jarige zoon, Otis. Daarna horen we van Marjolein. Marjolein is eentalig opgegroeid in Nederland, heeft Engels gestudeerd en is daarna docent Engels geworden. Toen ze in 2018 moeder werd, besloot ze om ook Engels te praten met haar zoontje Owen. Inmiddels heeft ze een tweede zoon, James. Marjolein was eerst te horen in deze aflevering 2 van seizoen 2 over de meertalige opvang. Als laatste spreek ik met Leonie. Anderhalf jaar geleden aan het begin van het derde seizoen sprak ik met Leonie (in aflevering 1 over taalaanbod, Turks en tweetalige troubles). Haar zoontje was toen bijna twee jaar oud, zij sprak Duits met hem en haar partner Nederlands. Dat gesprek is mij heel lang bijgebleven, want het was geen makkelijk gesprek. Leonie zat toen met een probleem: haar partner kon geen Duits en vond het ook vervelend dat Leonie die taal met hun zoontje Alexander gebruikten. Wil je weten hoe het nu gaat met deze drie ouders en hun meertalige gezinnen, luister naar de podcast! Als afsluiter van deze aflevering en dus de hele podcast horen we een gedicht, Tweedonkern. Dit gedicht is geschreven en voorgedragen door spoken word dichter, Wieke Vink. Tweedonkern betekent ‘schemering’ in het dialect dat de grootouders van Wieke spraken. Als je goed luistert, hoor je veel verwijzingen naar gesprekken, onderwerpen en woorden die afgelopen vier jaar voorbij zijn gekomen in de podcast. Tweedonkern Als de verhalen In meerdere talen Van de tong af rollen Als de wereld steeds groter En steeds kleiner wordt Als de zinnen Niet in hokjes Niet ingeboxt kunnen worden Maar in plaats daarvan Instead Een heel pallet Aan nieuwe werelden opent Dan is dit een ode aan alle kinderen Alle docenten ouders spraakconsulenten Die mooie keuzes maken Over thuis- en erfgoed- en gemeenschapstaal Die zachtjes wiebelen aan de tafelpoten Van eentalige conventies Met harmonische tweetaligheid En meertaligheid in de klas Want daar liggen Zonder kosten Met soms wat zorgen Culturele schatten verborgen En dan is dit – met de kennis van nu – Un petit coup d’amour Voor een meertalig morgen Want als je van de gebaande paden af gaat Komt een trein met een korte -ei nimmer te laat En ‘kiek an’ Zeggen ze dan En jij weet dat ‘kijk’ met lange -ij wordt geschreven Misschien weet je niet Hoe je je talen schrijft Maar ken je ze wel als de klank van je leven En daar waar in lockdown Onze toegang tot taal In rusteloze ruimtes aan banden werd gelegd Was er ruimte voor het leren kennen Van nieuwe letters Zoals de Arabische 3 an de Duitse ringel-S En moelijke taal? Wat zeggen die Nederlanders met hun harde en zachte -gen nou helemaal Perhaps it’s time for translinguaging Want als de druk op onze ecosystemen toeneemt Is er een heel ecosysteem aan boeken te lezen En is het leren van een taal Van Pashtoe tot Tigrinya Van Fries tot Frans Een remedie Niet als het moet Maar als het mag Want het leren van een taal is langzaam werk En meestal in verbinding Met de mensen die ons voorgingen En de toekomst die we nog willen maken Taal als een vertrouweling Als klanken die met je mee reizen Die in je opborrelen Als actieve kennis Of herinnering Aan een tijd waarin er iemand zo tot ons sprak Met mensen die het allerliefst in hun eigen taal In hun eigen talen Tellen of ruzieen of liefhebben Lieve meertalige kinderen Dit gedicht is voor jullie Weet dat het oke is Hoe je het ook doet Er zullen altijd mensen zijn Die van alles zullen zeggen Maar jij, jij hebt je tussentalen Niet als gave Niet als opgave Maar als iets dat bij je past En dat is een groot goed Van de taal van troost Tot de talen van je huisdieren Niet allemaal in een podcast te vatten Maar wel veelzijdig in een podcast te vieren Dit is een ode aan kinderen als jij Allemaal verschillend Die elk op hun eigen manier Als bruggen hun talen belopen De talen op hun beloop laten gaan In de twilight De tweedonkern Waar dromen ontstaan