Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filter

Search results (36)

HBO/WO

MBO

July 16, 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

April 28, 2026

Lessuggestie bij hoofdstuk 10

Dit is een lessugestie bij hoofdstuk 10 van het boek De kracht van verbinding Leerdoel: studenten kunnen dwarsverbanden identificeren in een maatschappelijke casus en kunnen beargumenteren welke bijdrage hun discipline kan leveren aan een beter inzicht in of oplossing voor deze problematiek.

Document

Edwin van Meerkerk

February 23, 2026

Rapport: Criminele uitbuiting door de ogen van jongeren

Onderzoeksrapport over de manier waarop jongeren in Groningen en Drenthe criminele uitbuiting signaleren, ervaren en interpreteren. Ook is in kaart gebracht wat jongeren nodig hebben om weerbaarder te zijn tegen criminele uitbuiting.

Document

Auteur Onbekend

January 1, 2026

Keerpunt: chat en online hulpplatform voor jongeren in de criminaliteit

Keerpunt is het landelijke online hulpplatform voor jongeren die vastzitten in de criminaliteit, daarin worden uitgebuit of hier kwetsbaar voor zijn en niet zelfstandig een uitweg vinden. Het platform biedt een veilige, laagdrempelige plek waar zij vertrouwelijk kunnen praten met professionele hulpverleners. Keerpunt is een initiatief van Fier. Keerpunt is een landelijke vertrouwelijke chat, voor als je onder druk staat of betrokken bent geraakt bij criminaliteit. Hier kun je veilig je verhaal delen, ook als je je zorgen maakt over iemand anders. Je mag delen wat je wil. Het chat-team van Keerpunt luistert naar je, denkt met je mee en helpt je als je dat wilt.

Website

Auteur Onbekend

January 1, 2026

Raamwerk Leerdoelen Ondermijning

Het raamwerk is ontwikkeld als onderdeel van het project ‘Landelijke voorlichting ondermijning in de mbo-opleidingen Transport, Logistiek en Maritiem’, geïnitieerd door de vijf Mainports Zeeland/West Brabant, Noordzeekanaalgebied, Sierteelt, Rotterdam en Schiphol. Het doel van het project is om het onderwerp Ondermijning een structurele plek te geven binnen de mbo-opleidingen TLM. Het raamwerk geeft een overzicht van de leerdoelen rondom het onderwerp Ondermijning binnen de mbo-opleidingen Transport, Logistiek en Maritiem (TLM). Het raamwerk is voorgelegd en besproken met diverse mensen uit het onderwijs en werkveld. Het raamwerk is ontwikkeld om mbo-scholen TLM, leerbedrijven en andere betrokkenen een gemeenschappelijk kader te bieden: Wat moeten studenten TLM weten en kunnen als het om ondermijning gaat?

Document

Barbara Ponsteen, Ingrid Zemmelink

January 1, 2026

Checklist Ondermijning

Deze checklist is voor mbo-scholen en leerbedrijven om na te gaan of zij een veilige leeromgeving bieden waarin aandacht is voor het omgaan met ondermijning. Ondermijning staat in deze context voor ‘criminele uitbuiting van een student’. Binnen de TLM-sector is deze uitbuiting specifiek gericht op werkzaamheden en activiteiten rondom de goederenstroom. De student wordt verleid en onder druk gezet om aan deze vorm van ondermijning mee te werken. Social media speelt vaak een belangrijke rol.

Document

Barbara Ponsteen, Ingrid Zemmelink

November 14, 2025

Verhalen van kracht en kwetsbaarheid

Dit verhalenboek brengt de praktijk van leerkrachten dichtbij en laat zien hoe zij het verschil maken voor kwetsbare leerlingen. Aan de hand van concrete verhalen uit regulier en speciaal onderwijs, zoals leerlingen met trauma, taalachterstanden, ADHD of ASS, krijg je inzicht in de complexe uitdagingen in de klas en hoe leerkrachten hierop inspelen. DOEL: Inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactiek, professionele identiteit en onderzoekend vermogen. VOOR WIE: Pabo-studenten: oefenmateriaal en inspiratie om te leren reflecteren op complexe praktijksituaties. (startende) leerkrachten: handvatten voor de eerste jaren in het beroep en het omgaan met leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Trainers en opleiders: didactisch materiaal voor cursussen, bij- en nascholing over gedrag, inclusie en professionele ontwikkeling. INHOUD EN OPZET: Verhalen worden aangevuld met start- en gespreksvragen, reflectieopdrachten, analyse van gedrag, handelingssuggesties, tips van leerkrachten, verdiepingsthema’s en leestips. Zo kan het boek zowel individueel als in groepsverband worden gebruikt, in lessen, intervisies of opleidingscontexten. Met dit boek willen de makers leerkrachten en studenten stimuleren om te blijven leren, reflecteren en groeien in hun betekenisvolle rol in het leven van kinderen. Uitgave van het Lectoraat Jeugd, Educatie en Samenleving van Hanze Groningen.

Document

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers

November 14, 2025

Verhaal 5: een leerling in groep 1/2 speciaal onderwijs (cluster 4) met ADHD

Leerkracht vertelt over ervaringen met een leerling in speciaal onderwijs (cluster 4) met ADHD. Deze PowerPoint-presentatie dient als visuele ondersteuning voor lessen en begeleidingsmomenten voortvloeiend uit de verhalenbundel "Verhalen van kracht en kwetsbaarheid". Het doel van het boekje is om te inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactisch handelen, professionele identiteit en onderzoekend handelen.

Presentation

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers

November 14, 2025

Verhaal 4: een leerling met een trauma door mishandeling in het speciaal onderwijs (cluster 4)

Leerkracht vertelt over ervaringen met een leerling in speciaal onderwijs (cluster 4) met een trauma door mishandeling. Deze PowerPoint-presentatie dient als visuele ondersteuning voor lessen en begeleidingsmomenten voortvloeiend uit de verhalenbundel "Verhalen van kracht en kwetsbaarheid". Het doel van het boekje is om te inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactisch handelen, professionele identiteit en onderzoekend handelen.

Presentation

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers

November 14, 2025

Verhaal 1: NT2-leerling in groep 1/2 regulier onderwijs

Leerkracht vertelt over een NT2-leerling in groep 1/2 regulier onderwijs, die de Nederlandse taal nog niet beheerst en moeite heeft met het volgen van de lesstof. Deze PowerPoint-presentatie dient als visuele ondersteuning voor lessen en begeleidingsmomenten voortvloeiend uit de verhalenbundel "Verhalen van kracht en kwetsbaarheid". Het doel van het boekje is om te inspireren, ondersteunen en stimuleren van reflectie bij studenten, (startende) leerkrachten en opleiders, zodat zij leren van praktijkervaringen en hun professionele vaardigheden verder ontwikkelen. Het boek sluit aan bij de Leerwegonafhankelijke Leeruitkomsten (LOL’s), en behandelt thema’s als pedagogisch handelen, didactisch handelen, professionele identiteit en onderzoekend handelen.

Presentation

Vera de Vries, Lotte Koning, Agnes Naber, Henderien Steenbeek, Elisa Kupers