Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policy
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union
Consortium:Techniek en Gebouwde Omgeving (TGO)

Filter

Search results (234)

…

HBO/WO

MBO

February 1, 2026

Tekenopdrachten meubelmaker

Tekenopdrachten meubelmaker

Document

Ruben Jobse

February 1, 2026

Kleintje Grondgebonden warmtepompinstallaties in woningen

Het ISSO-kleintje Grondgebonden warmtepompinstallaties in woningen biedt compacte, gevalideerde kennis voor het ontwerpen, realiseren en beheren van bodemgebonden warmtepompsystemen in de woningbouw. Van eerste schets tot ontmanteling ondersteunt deze uitgave je bij het maken van technisch én economisch onderbouwde keuzes. Het Kleintje sluit aan op de groeiende toepassing van bodemwarmtepompen en behandelt de volledige projectcyclus: initiatief, ontwerp, realisatie, gebruik en beheer. Je krijgt praktische handvatten voor het dimensioneren van de warmtepomp en verticale bodemwarmtewisselaars, het afstemmen van bron, opwekking en afgiftesysteem en het bepalen van vermogens en boilerinhoud. Onderwerpen als COP en SCOP, energiegebruik, comfort, drukverlies, inregelen, buffervaten, regelstrategieën, passieve koeling en koudemiddelkeuze komen concreet aan bod. Ook wettelijke eisen, kwaliteitseisen en monitoring na oplevering worden helder toegelicht. Met schema’s, tabellen, grafieken en voorbeeldberekeningen pas je de kennis direct toe in je ontwerp, programma van eisen en technische onderbouwing. Het kleintje is gebaseerd op ISSO-publicaties 72 en 73 en vormt daarmee een praktische ingang tot bredere, gevalideerde ISSO-kennis. Voor wie? Installateurs, adviseurs, ontwerpers en andere bouwprofessionals die werken aan duurzame woningbouw en betrouwbare warmtepompinstallaties.

Website

ISSO ISSO

December 31, 2025

Kleintje ventilatie

Het ISSO-kleintje Ventilatie voor Woningen en woongebouwen ondersteunt professionals bij het ontwerpen, uitvoeren en beheren van ventilatiesystemen. Deze uitgave sluit aan op de dagelijkse praktijk en biedt houvast bij het maken van keuzes in alle fasen van het installatieproces. Ventilatie is bepalend voor een gezond binnenklimaat. Alleen met gecontroleerde afvoer van vervuilde binnenlucht en toevoer van verse buitenlucht blijven woonruimten geschikt voor langdurig verblijf. Verontreinigingen van buiten, zoals verkeer en industrie, kunnen via filtering worden tegengehouden. Het kleintje vertaalt deze principes naar praktische kennis voor de professional. Naast technische uitgangspunten is er aandacht voor veelvoorkomende praktijkproblemen zoals tochtklachten, installatiegeluid en onvoldoende luchtverversing. Door betere isolatie en hogere luchtdichtheid is onbewuste ventilatie sterk afgenomen. Hierdoor is doelgerichte, bewuste ventilatie via bouwkundige en installatietechnische voorzieningen essentieel geworden. Het document laat zien hoe ventilatiesystemen bijdragen aan een gezond binnenklimaat, mits zorgvuldig gekozen, ontworpen, geïnstalleerd en onderhouden. Ook de samenhang tussen ontwerp, uitvoering en beheer komt aan bod. Meer ventileren verbetert de luchtkwaliteit, maar verhoogt ook het energiegebruik en het risico op tocht. In nieuwbouw en renovatie vraagt dit om een goede afweging. Het kleintje helpt om comfort, gezondheid en energieprestatie in balans te brengen. Ook situaties met verontreinigde buitenlucht en de rol van filtering worden behandeld. Alle fasen van het realisatieproces komen aan bod: van PvE en ontwerp tot uitvoering en onderhoud. Het document is bedoeld voor installateurs, adviseurs, woningcorporaties, onderhoudsbedrijven, bouwkundigen en het technisch beroepsonderwijs.

Website

ISSO ISSO

December 31, 2025

Kleintje meetmethoden elektrotechniek

Het ISSO-kleintje Meetmethoden Elektrotechniek ondersteunt monteurs en inspecteurs bij het uitvoeren van metingen aan elektrische installaties en arbeidsmiddelen. De inhoud sluit aan op NEN 1010 en NEN 3140 en biedt praktische ondersteuning bij metingen in zowel nieuwbouw als bestaande bouw. De publicatie geeft inzicht in de uitvoering van meetwerk binnen het kader van de geldende normen en beantwoordt veelvoorkomende praktijkvragen. Dankzij de overzichtelijke opzet is het kleintje geschikt als hulpmiddel op de werkvloer en als naslagwerk. Nieuw in deze editie is de aandacht voor metingen in het kader van Gebouwautomatiserings- en Controlesystemen (GACS), waarbij elektrotechnische metingen aan onder andere voedingscircuits, beveiligingen en signaalstromen worden toegelicht. De uitgave beschrijft stap voor stap de onderdelen die bij metingen komen kijken, van eisen aan meetapparatuur tot noodzakelijke veiligheidsmaatregelen voorafgaand aan het meten. Elke meetmethode heeft een vaste opbouw met aandacht voor het doel van de meting, het meetprincipe, benodigde instrumenten en hulpmiddelen. Normwaarden en tabellen helpen bij de beoordeling van de resultaten. Daarmee ondersteunt deze kennis een consistente en verantwoorde uitvoering van metingen in de dagelijkse praktijk. Het ISSO-kleintje behandelt zowel opleverings- als inspectiemetingen van nieuwe installaties volgens NEN 1010, inspecties van bestaande installaties volgens NEN 3140 en metingen aan elektrische arbeidsmiddelen. Door deze brede aanpak biedt het een volledig overzicht voor professionals in de elektrotechniek.

Website

ISSO ISSO

December 7, 2025

Duurzaam opleiden en plaatsen van zij-instromers

Dit materiaal is ontwikkeld voor de leergang 'duurzaam opleiden en plaatsen van zijn-instromers'. Het materiaal bestaat uit een viertal modules: De levensfasebewuste intake (duurzaam intaken) De vraagarticulatie (duurzaam plaatsen/matchen) Omgekeerd ontwerpen van het maatwerktraject (duurzaam opleiden) Coaching en nazorg (duurzaam werken)

Document

Muriel Janssen

June 23, 2025

Handreiking keuzedelen Duurzaam handelen in de beroepspraktijk

In mei 2025 zijn de herziene keuzedelen 'Duurzaam handelen in de beroepspraktijk' voor niveau 1, 2, 3 en 4 beschikbaar gekomen. Tijdens de herziening van deze keuzedelen heeft de ontwikkelgroep de wens uitgesproken om de achterliggende gedachtegang toe te lichten. Het doel is om een paradigmashift te ondersteunen: duurzaam handelen moet niet enkel een losstaand vakgebied zijn, maar een vanzelfsprekend onderdeel van de beroepspraktijk. Niet omdat het moet, maar vooral omdat het een innerlijk kompas kan zijn voor denken en handelen met échte aandacht voor onze leefomgeving.

Document

Eric Soer

May 8, 2025

Gebouwautomatisering programmeren van NHC installatie

In een practicum wordt de student geleerd om een elektrotechnische installatie die voorzien is van Niko Home Controle te programmeren

Document

Ger Derksen

April 2, 2025

Kennisbouwplaats: Thema Elektrificatie, de virtuele bouwplaats met bouwlogistieke kennisproducten

Er is een grote maatschappelijke behoefte om uitstoot te verminderen en om veel nieuwe woningen te bouwen. De elektrificatie van mobiele werktuigen is daarbij een oplossing. In het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek onderzoeken we de effecten van elektrificatie en energielogistiek in de praktijk. Dat geeft de bouwsector handvatten om stappen te zetten. Check snel de pagina's Energielogistiek, ZE-materieel en Laadinfra en leer meer over onze afgeronde projecten! Topsector Logistiek voert het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek uit samen met bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen. Binnen dit programma wordt de impact van Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) in de praktijk onderzocht. De geleerde lessen worden vertaald naar kennisdocumenten en praktische oplossingen, die we actief delen met de bouwsector via bijvoorbeeld deze interactieve bouwplaats. Via deze interactieve bouwplaats vind je informatie over de transitie van schone en emissieloze mobiele werktuigen en bouwlogistiek. Binnen bouwlogistiek vind je bijvoorbeeld kennis over prefab bouwtechnieken, het gebruik van een bouwhub, transport over water en ketenaansturing.

Website

Onbekend Onbekend

April 2, 2025

Kennisbouwplaats: Thema Gebiedsgerichte aanpak. De virtuele bouwplaats met bouwlogistieke kennisproducten

Nederland staat voor een enorme woningbouwopgave, die vaak binnenstedelijk wordt gerealiseerd. Dat leidt tot veel extra transporten. Hetzelfde geldt voor de verduurzaming van woningen en de transitie naar een circulaire economie. Stedelijke ambities zoals veiligheid, bereikbaarheid en luchtkwaliteit staan hierdoor onder druk. Tegelijkertijd maakt het toenemend aantal regels, voertuigbeperkingen en verkeersopstoppingen het voor bouwers lastiger om in de stad te bouwen. Een gebiedsgerichte aanpak waarbij overheden en marktpartijen actief samenwerken over meerdere projecten in een stadsgebied, leidt tot efficiënte en duurzame bouwlogistiek. Diverse instrumenten bieden overheden en marktpartijen handvatten om met deze werkwijze aan de slag te gaan. Benieuwd naar de mogelijkheden van transport over water? Klik op de link! Topsector Logistiek voert het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek uit samen met bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen. Binnen dit programma wordt de impact van Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) in de praktijk onderzocht. De geleerde lessen worden vertaald naar kennisdocumenten en praktische oplossingen, die we actief delen met de bouwsector via bijvoorbeeld deze interactieve bouwplaats. Via deze interactieve bouwplaats vind je informatie over de transitie van schone en emissieloze mobiele werktuigen en bouwlogistiek. Binnen bouwlogistiek vind je bijvoorbeeld kennis over prefab bouwtechnieken, het gebruik van een bouwhub, transport over water en ketenaansturing.

Website

Onbekend Onbekend

April 2, 2025

Kennisbouwplaats: Thema Emissies, de virtuele bouwplaats met bouwlogistieke kennisproducten

Uitstoot terugdringen is een belangrijke maatschappelijke uitdaging. De bouwsector werkt nu met veel verschillende methodes en duurzaamheidscriteria. Topsector Logistiek ontwikkelt in het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek een uniforme methode, die representatief is voor de markt en is gebaseerd op data uit de praktijk. Het programma brengt de uitstoot van mobiele en stationaire werktuigen in kaart op basis van realtime data op de bouwplaats en logistieke data van de aan en afvoer. Met deze data en de juiste tools voorspel, meet en monitor je uitstoot in alle fases van een bouwproject. Topsector Logistiek voert het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek uit samen met bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen. Binnen dit programma wordt de impact van Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) in de praktijk onderzocht. De geleerde lessen worden vertaald naar kennisdocumenten en praktische oplossingen, die we actief delen met de bouwsector via bijvoorbeeld deze interactieve bouwplaats. Via deze interactieve bouwplaats vind je informatie over de transitie van schone en emissieloze mobiele werktuigen en bouwlogistiek. Binnen bouwlogistiek vind je bijvoorbeeld kennis over prefab bouwtechnieken, het gebruik van een bouwhub, transport over water en ketenaansturing.

Website

Onbekend Onbekend