Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyParticipating institutions
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union
Author:Daniëlle Verstegen

Filter

Search results (11)

HBO/WO

MBO

January 12, 2024

Wat niet weet, wat wel deert.

Betekent ‘hevig bloeden’ voor jou hetzelfde als voor je collega? Kun je ervan uitgaan dat je collega weet waarom jij besluit om een behandeling te starten of stoppen? Als je alle informatie hebt overgedragen, betekent dat dan ook dat de overdracht goed is gegaan? Het antwoord op alle bovenstaande vragen is nee, maar wat moeten we daar dan mee? Als zorg goed verloopt, is dat vaak een verdienste van goede communicatie en samenwerking: een arts durft te zeggen dat ze iets niet begrijpt of een verpleegkundige spreekt uit dat hij ergens geen goed gevoel bij heeft. Andersom leidt een gebrek aan communicatie en samenwerking juist tot risico’s voor patiëntveiligheid. Daarom is het belangrijk om te begrijpen welke factoren invloed hebben op communicatie en samenwerken, om te herkennen wanneer iets goed of niet goed verloopt, en op een goede manier te kunnen ingrijpen wanneer dat nodig is. In deze workshop leren zorgprofessionals met verschillende achtergronden (afhankelijk van de zorgcontext: medisch, paramedisch, verpleegkundig) over interprofessionele communicatie en samenwerking, en hoe dit samenhangt met (risico’s voor) patiëntveiligheid. Door te reflecteren op en discussiëren over eigen ervaringen, leren deelnemers complexe situaties te herkennen en te analyseren, en leren ze hoe zij zelf kunnen bijdragen aan goede communicatie en samenwerking. De workshop bestaat uit een voorbereidende opdracht en een workshop van circa twee uur. Afhankelijk van de voorkeuren van de opdrachtgever, is er achteraf een reflectieopdracht of opvolging mogelijk.

Document

Juliët Beuken, Cindy Hulsman, Daniëlle Verstegen

November 2, 2022

Differentiëren in het HBO

Deze interactieve kennisclips rondom het thema van differentiëren in het beroepsonderwijs zijn ontwikkeld in het kader van het Interreg project Skills4You. In de kennisclips wordt toegelicht welke principes van belang zijn bij differentiëren en wordt er met docenten uit de doelgroep besproken hoe er in de specifieke context van het HBO invulling kan worden gegeven aan deze principes. De kennisclips maken onderdeel uit van een training waarbij ook sessies op locatie worden aangeboden aan docententeams. In totaal zijn er 7 kennisclips, waarvan er 5 ingaan op de onderliggende principes van differentiatie. Hoewel wordt aangeraden met de introductie te beginnen, kunnen de andere clips in iedere volgorde worden bekeken. Introductie Doelgericht werken Voortdurend monitoren Uitdagen Afstemmen instructie & verwerking Stimuleren zelfregulatie Differentiëren in blended learning Tip: Klik op de link "bekijk materialen" om doorverwezen te worden naar de interactieve versies van de kennisclips! Bij voorkeur openen in Google Chrome.

Video

Boukje Compen, Isabelle Maussen, Diana Dolmans, Daniëlle Verstegen, Jeroen van Merriënboer, Willem de Grave

September 21, 2022

Differentiëren in het MBO

Deze interactieve kennisclips rondom het thema van differentiëren in het beroepsonderwijs zijn ontwikkeld in het kader van het Interreg project Skills4You. In de kennisclips wordt toegelicht welke principes van belang zijn bij differentiëren en wordt er met docenten uit de doelgroep besproken hoe er in de specifieke context van het MBO invulling kan worden gegeven aan deze principes. De kennisclips maken onderdeel uit van een training waarbij ook sessies op locatie worden aangeboden aan docententeams. In totaal zijn er 7 kennisclips, waarvan er 5 ingaan op de onderliggende principes van differentiatie. Hoewel wordt aangeraden met de introductie te beginnen, kunnen de andere clips in iedere volgorde worden bekeken. Introductie Werk doelgericht Monitor voortdurend Daag uit Stem instructie(s) en verwerking af Stimuleer zelfregulatie Differentiëren in blended learning Tip: Klik op de link "bekijk materialen" om doorverwezen te worden naar de interactieve versies van de kennisclips! Bij voorkeur openen in Google Chrome.

Video

Boukje Compen, Isabelle Maussen, Diana Dolmans, Daniëlle Verstegen, Jeroen van Merriënboer, Willem de Grave

April 6, 2022

Kennisclips over palliatieve zorg

De kennisclips zijn gemaakt in samenwerking met PZNL/Palliaweb. Bij de ontwikkeling van de eerste en tweede kennisclip was Pasemeco de trekker, bij de laatste twee was PZNL de trekker en heeft Pasemeco meegedacht en tussentijds feedback gegeven. Een videocollege is door Pasemeco geregistreerd en opgenomen in de toolbox. • Kennisclip Palliatieve voor studenten • Kennisclip Zorgpad stervensfase • Kennisclip ‘Markering van de palliatieve fase’ • Kennisclip ‘Zingeving in de palliatieve fase’ • Videocollege ‘Het stevensproces’

Video

Daniëlle Verstegen

April 6, 2022

Overzicht van Beroepstaken palliatieve zorg basisarts

Dit document geeft een overzicht van beroepstaken op het vlak van palliatieve zorg die een net afgestudeerde basisarts in de praktijk kan tegenkomen. Deze lijst is inhoudelijk gebaseerd op nationale en internationale documenten, met name het onderwijsraamwerk 1.0 en de richtlijnen van de European Association of Palliative Care (EAPC). Achterin dit document is toegelicht hoe de lijst tot stand is gekomen. Deze lijst is bedoeld om richting te geven aan de onderwijsinhoud op het gebied van palliatieve zorg. De lijst doet géén uitspraak over bekwaamheidsniveaus. Elke faculteit kan eigen keuzes maken over wat, op welk moment en tot op welk niveau, in het curriculum aan de orde komt.

Document

Daniëlle Verstegen

April 6, 2022

Leerlijn Stervensfase

De leerlijn Stervensfase is een verzameling leertaken, gericht op markeren, rouw en de stervensfase. Deze leerlijn is ontwikkeld vanuit het ZonMw-project Pasemeco. De leerlijn biedt een variatie aan onderwijsmaterialen en activiteiten die naar eigen inzicht flexibel kunnen worden ingezet op verschillende plekken in het curriculum. Leerlijn in 3 leertaken De leerlijn bestaat uit drie leertaken: Markeren van de palliatieve fase Rouw bij naasten Stervensfase I en II Bij elke leertaak is er een studenteninstructie en een docenteninstructie beschikbaar. Ook is een lijst met ondersteunende materialen bijgevoegd. In de docenteninstructie worden bovendien alternatieve onderwijsactiviteiten geboden. Leertaak 1: markeren van de palliatieve fase Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Stervensfase, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. Het markeren van de palliatieve fase staat centraal in deze leertaak. Door niet tijdig de palliatieve fase te signaleren zijn er patiënten die niet op tijd passende zorg krijgen in deze fase. Om dit te voorkomen is het belangrijk dat de palliatieve fase tijdig wordt gemarkeerd. Leertaak 2: rouw bij naasten Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Stervensfase, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. Iedere zorgverlener krijgt met palliatieve zorg te maken. Het overlijden van patiënten hoort hierbij. Na overlijden van een patiënt is de taak als zorgverlener echter niet klaar; er hoort nog aandacht te zijn voor de naasten (de nazorg en het rouwproces). De nadruk in deze leertaak ligt op de rol van de zorgverlener tijdens stervensfase, nazorg én het rouwproces. Leertaak 3: stervensfase Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Stervensfase, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. Om adequate zorg en begeleiding van patiënten en naasten te kunnen geven, is het van belang dat zorgverleners vertrouwd worden met en zich bewust zijn van de stervensfase. Deze leertaak is in twee delen gesplitst. Het eerste deel van deze leertaak geeft handvaten voor het herkennen van de stervensfase, wat veelvoorkomende symptomen zijn en welke mogelijkheden er zijn voor behandelen en begeleiden op de vier dimensies van zorg. In het tweede deel van deze leertaak leren studenten meer over handelingen rondom het overlijden: zij maken kennis met culturele diversiteit in de stervensfase en zij leren welke aspecten kunnen leiden tot een verstoord sterfbed.

Document

Daniëlle Verstegen

April 6, 2022

Virtual patients - interactieve casuistiek over palliatieve zorg

Virtual patients (VPs) zijn onderwijsmaterialen waarin authentieke klinische scenario’s worden gesimuleerd via een computerprogramma. De Pasemeco projectgroep heeft vier van deze VPs gemaakt rondom palliatieve zorg, die onderwijsgevers naar eigen inzicht kunnen inzetten in het curriculum. Deze VPs maken deel uit van de leerlijn Advance Care Planning (ACP). In een VP neemt de student de rol in van zorgprofessional: zij neemt een anamnese af, doet fysiek onderzoek en neemt diagnostische en therapeutische beslissingen. Het programma geeft inzicht in de reacties van de patiënt, waarop studenten een diagnose stellen en het bijbehorend behandelplan formuleren. Via VPs kunnen studenten oefenen met klinische redeneervaardigheden, waarbij zij kennis en informatie moeten integreren om tot een diagnose of behandelplan te komen. Ze bieden een veilige, interactieve omgeving waarin de student kan werken aan redeneer- en probleemoplossend vermogen. Ze dagen immers uit tot nadenken. Het specifieke doel van de Pasemeco VPs, als onderdeel van de leerlijn Advance Care Planning (ACP), is het oefenen van de redeneervaardigheden op de vier dimensies van palliatieve zorg. Ook wordt gekeken wat de invloed kan zijn van aspecten uit verschillende dimensies op het te voeren beleid. Hieronder zijn de vier Pasemeco VPs beschikbaar op vp.pasemeco.nl VP 1. De heer De Vries – deel 1 De heer de Vries, 68 jaar, komt op spreekuur vanwege kortademigheid met bijbehorende klachten, waaronder dyspnoe en lichamelijke uitputting.. VP 2. De heer De Vries – deel 2 Als vervolg op VP 1 komt meneer De Vries nu op de SEH binnen met een ernstige exacerbatie van zijn COPD. VP 3. Mevrouw Lievens Mevrouw Lievens, 48 jaar, opgenomen op de afdeling Neurologie naar aanleiding van de gevolgen van tumorgroei in de wervelkolom en uitvalklachten in het been. Een forse progressie ten opzichte van 5 maanden geleden. Laat stadium kanker is bereikt. VP 4. Mevrouw Eelders Mevrouw Eelders, 75 jaar, weduwe sinds 8 jaar, zorgafhankelijk door ernstig hartfalen en afgenomen mobiliteit bij osteoartrose. De verzorging heeft visite van de arts gevraagd omdat mevrouw Eelders extreem kortademig is. De virtual patients zijn beschikbaar via vp.pasemeco.nl De virtual patients worden gebruikt in de leerlijn Advance Care Planning (met uitgewerkte student- en docenthandleiding).

Website

Daniëlle Verstegen

April 6, 2022

Leerlijn Communicatie en Zingeving

De leerlijn Communicatie en Zingeving is een verzameling leertaken, gericht op het ontwikkelen van competenties die nodig zijn voor communiceren over zingeving in de palliatieve fase. Deze leerlijn is ontwikkeld vanuit het ZonMw-project Pasemeco. De leerlijn omvat verschillende onderwijsmaterialen en activiteiten – van casuïstiek tot zelfreflectieopdrachten, van rollenspel tot interviews met artsen – die op verschillende plekken in het curriculum kunnen worden ingezet. Uitgangspunten die bij de ontwikkeling van deze leerlijn zijn gehanteerd: inzet van authentieke taken, reflectief leren en integratie van palliatieve zorg in het geneeskunde curriculum. Leerlijn in 8 leertaken De leerlijn bestaat uit acht leertaken: Ziek zijn in vier dimensies – herkennen in vijf casussen De palliatieve patiënt in de context van het leven - discussie Reflectie eigen visie op leven en sterven - reflectieverslag De zingevingsdimensie in beeld – discussie De professional aan het werk – interviews met artsen Een gesprek rond zingeving aangaan en werken met het ‘diamantmodel’ - afmaaktaak Een gesprek simuleren met een patiënt in de palliatieve fase Zelfstandig gesprek met een palliatieve patiënt. Bij elke leertaak is een studenteninstructie en een docenteninstructie beschikbaar. Ook is een lijst met ondersteunende materialen bijgevoegd. In de docenteninstructie worden alternatieve onderwijsactiviteiten geboden. Leertaak 1: ziek zijn in vier dimensies In deze leertaak ligt de focus op de introductie van de vier dimensies van zorg en ziek zijn: de fysieke, psychische, sociale en zingevingsdimensie. Studenten leren in deze leertaak om de verschillende dimensies te herkennen, verbanden te leggen tussen problematiek in de verschillende dimensies, en om de zorg voor de patiënt af te stemmen op de specifieke problematiek van alle vier dimensies. Hiervoor worden patiënten casussen uit de palliatieve zorg gebruikt. Leertaak 2: de palliatieve patiënt in de context van het leven Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Communicatie en Zingeving, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak ligt de focus op het zien van de palliatieve patiënt in de context van zijn of haar leven en het reflecteren hierop. Studenten reflecteren op wat hen zelf raakt en wat voor de patiënt blijkbaar belangrijk is. Leertaak 3: eigen ideeën over sterven en dood Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Communicatie en Zingeving, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak gaat het om het reflecteren en discussiëren over de eigen ideeën over sterven en dood en wat de invloed hiervan kan zijn op de rol als zorgverlener in de palliatieve zorg. Leertaak 4: de zingevingsdimensie in beeld Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Communicatie en Zingeving, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak ligt de focus op de rol van de arts bij het bespreken van vragen rondom zingeving en het leggen van de relatie met keuzes in behandelmogelijkheden. Leertaak 5: de professional aan het werk Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Communicatie en Zingeving, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze taak ligt de focus op hoe artsen de zingevingsdimensie integreren in hun begeleiding van palliatieve patiënten. Leertaak 6: een gesprek rond zingeving aangaan en werken met het diamantmodel Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Communicatie en Zingeving, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak ligt de focus op het aangaan van een gesprek rond zingeving en het werken met het ‘diamantmodel’. In videofragmenten brengt de palliatieve patiënt diverse spanningsvelden rond zingeving naar voren. Leertaak 7:een gesprek simuleren met een patiënt in de palliatieve fase Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Communicatie en Zingeving, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak staat het oefenen van de gespreksvaardigheden met een palliatieve patiënt centraal op de vier dimensies van palliatieve zorg met gerichte aandacht voor zingeving. Leertaak 8: zelfstandig gesprek met palliatieve patiënt Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn Communicatie en Zingeving, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak staat het zelfstandig een gesprek voeren met een patiënt over de vier dimensies centraal. Deze leertaak kan bijvoorbeeld tijdens een co-schap worden ingezet.

Document

Daniëlle Verstegen

April 6, 2022

Leerlijn Advance Care Planning (ACP)

De leerlijn Advance Care Planning (ACP) is een verzameling leertaken, gericht op het voeren van het proactieve gesprek met de patiënt, waarbij de aankomend arts leert de doelen van zorg en behandeling zo goed mogelijk laat aansluiten bij de waarden en opvattingen van de patiënt en diens gezondheidssituatie in de palliatieve fase. Deze leerlijn is ontwikkeld vanuit het ZonMw-project Pasemeco. De leerlijn biedt een variatie aan onderwijsmaterialen en activiteiten die naar eigen inzicht flexibel kunnen worden ingezet op verschillende plekken in het curriculum: casuïstiek, klinisch redeneertaken, video’s waarin artsen met de patiënt een ACP gesprek aangaan, virtuele patiënten, rollenspellen, gespreksvoering met simulatiepatiënten en het opstellen van een realistisch zorgplan met hulp van een patiëntendossier. Leerlijn in 5 leertaken: De leerlijn bestaat uit vijf leertaken: Introductie / voeren van een ACP-gesprek Klinisch redeneren Oefenen met virtual patients Simuleren van een ACP gesprek Een realistisch zorgplan opstellen Bij elke leertaak is er een studenteninstructie en een docenteninstructie beschikbaar, en in een enkel geval zijn er bijlagen. Ook is er een lijst met ondersteunende materialen bijgevoegd. In de docenteninstructie worden bovendien alternatieve onderwijsactiviteiten geboden. Leertaak 1: introductie / voeren van een ACP-gesprek Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn ACP, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. Deze leertaak biedt een introductie op Advanced Care Planning ofwel ACP. Studenten maken kennis met het voeren van een ACP-gesprek met hulp van filmopnames waarin verschillende artsen met patiënten een ACP gesprek voeren. Leertaak 2: Klinisch redeneren Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn ACP, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. Hier ligt de focus op het zelf nadenken over welke stappen moeten worden gezet en welke vragen dan moeten worden gesteld in een ACP gesprek. Studenten ontwikkelen klinisch redeneervaardigheden met hulp van papieren casuïstiek: een over dyspnoe en een over misselijkheid. Leertaak 3: oefenen met virtual patients Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn ACP, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. Het doel van deze leertaak, waarin gebruik wordt gemaakt van ‘virtuele patiënten’, is oefenen van de redeneervaardigheden op de vier dimensies van palliatieve zorg. Ook wordt gekeken wat de invloed kan zijn van aspecten uit verschillende dimensies op het te voeren beleid bij een palliatieve patiënt. Leertaak 4: simuleren van een ACP gesprek Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn ACP, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak gaan studenten zelf een ACP gesprek aan in een gesimuleerd gesprek. Zo oefenen zij met het bespreekbaar maken en vastleggen van de wensen, doelen en voorkeuren van de patiënt voor de zorg rond het levenseinde. Leertaak 5: Een realistisch zorgplan opstellen Deze leertaak is onderdeel van de leerlijn ACP, maar kan ook als losstaande leertaak worden gebruikt. In deze leertaak is het de bedoeling een realistisch zorgplan op te stellen naar aanleiding van een dossier van een patiënt tijdens de coschappen.

Document

Daniëlle Verstegen

April 6, 2022

‘Dit ben ik’: patiëntenperspectieven in de palliatieve zorg

In deze video worden vier palliatieve patiënten en een ouder van een palliatieve patiënt geïnterviewd over hun ervaringen met de palliatieve zorg en de bijbehorende levensfase. Hierbij komen vragen betreffende alle vier de zorgdomeinen aan bod; namelijk somatisch, psychisch, sociaal en zingeving. Naast de belevingen van de patiënten of hun naaste op de verschillende zorgdomeinen, krijgen we een inkijkje in de ervaringen van deze patiënten met de artsen die hen hebben behandeld en bijgestaan. Ze geven adviezen aan (toekomstige) artsen en vertellen ook over hoe ze hun toekomst zien. Deze video van circa 30 minuten kan als lesmateriaal ingezet worden om studenten mee te nemen in de belevingswereld van palliatieve patiënten. We hebben hierbij gekozen voor het interviewen van patiënten met verschillende kenmerken qua leeftijd, geslacht en aandoening om naast de overeenkomsten ook de diversiteit binnen de groep palliatieve patiënten te belichten. Studenten kunnen leren van de ervaringen van deze patiënten en krijgen ook rechtstreeks adviezen van de patiënten over wat voor hen belangrijk is in het contact met de arts. Dit materiaal is gemaakt met het oog op het bachelor geneeskundeonderwijs en zou onder andere gebruikt kunnen worden in het communicatieonderwijs. Gezien de beperkte duur van de video kan deze ingezet worden als voorbereidingsmateriaal, zelfstudiemateriaal, gebruikt worden tijdens het contactonderwijs of gecombineerd worden met een opdracht/leertaak (bijvoorbeeld die in de bijlage).

Video

Daniëlle Verstegen