Ga naar de startpagina
Zoek leermateriaalKennis & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyDeelnemende instellingen
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filteren

Zoekresultaten (33)

HBO/WO

MBO

16 juli 2026

Handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten

De handleiding AI-bewust onderwijsontwerp voor hbo-docenten helpt docenten en opleidingsteams om bestaand onderwijs opnieuw te ontwerpen voor een context waarin generatieve AI breed beschikbaar is. De centrale vraag is niet hoe AI kan worden tegengehouden, maar welke kennis, vaardigheden en professionele afwegingen studenten zelfstandig moeten blijven beheersen. De handleiding biedt een praktische herontwerpcyclus. Docenten onderzoeken eerst de invloed van AI op leeruitkomsten, opdrachten en toetsing. Daarna bepalen zij welk bewijs nodig is om beheersing zichtbaar te maken. Zij kiezen bewust welke rol AI krijgt en ontwerpen passende beoordelingscriteria, validatiemomenten, leeractiviteiten en begeleiding. Het leerdoel en de professionele oordeelsvorming van de student blijven steeds centraal staan. AI mag het denken ondersteunen, maar niet vervangen. Daarom verschuift de aandacht van alleen het eindproduct naar het denkproces, de gemaakte keuzes en de zelfstandige toepassing van kennis in nieuwe situaties. De methodiek sluit aan bij onder meer constructive alignment, backward design en het ADDIE-model. Praktijkvoorbeelden, ontwerpvragen en concrete werkvormen maken de aanpak direct toepasbaar. Zo ondersteunt de handleiding hbo-opleidingen bij het ontwikkelen van betekenisvol, valide en toekomstgericht onderwijs waarin studenten verantwoord leren handelen met én zonder AI.

Document

Hans Rader, Michael Hendriks

2019

Onderwijsontwerp voor het gebruik van mobiele technologie voor excursies en veldwerk.

Excursies zijn een belangrijk onderdeel van het curriculum van vakgebieden zoals Geowetenschappen. Toch worden excursies niet ten volste benut, omdat ze vaak lastig te organiseren zijn. Hierdoor zien docenten af van het organiseren van excursies of organiseren ze docent-gestuurde excursies waarbij weinig sprake is van autonomie en participatie van de student. Het is wenselijk dat studenten tijdens excursies geactiveerd worden om zelfstandig en actief aan de slag te gaan met lesstof, omdat er zo vaker een beroep gedaan wordt op hogere orde cognitieve vaardigheden en studenten op deze manier vaardigheden ontwikkelen die ze tijdens hun verdere studieloopbaan en later in het werkveld nodig hebben. Door de inzet van digitaal lesmateriaal en mobiele technologie kan de autonomie en participatie van studenten verhoogd worden. Er kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van digitale dataverzameling en digitaal kaartmateriaal. Tijdens het Naar Buiten-project zijn vier excursies binnen de faculteit Geowetenschappen van de Universiteit Utrecht, (her)ontwikkeld om te onderzoeken wat de meerwaarde is van digitaal lesmateriaal en mobiele technologie voor verschillende excursies. Elke excursie-ontwerp is getest in de praktijk. De meerwaarde van het digitale lesmateriaal is geëvalueerd met behulp van docenten en studenten. De evaluatieresultaten tonen dat digitaal lesmateriaal en mobiele technologie veel kunnen betekenen voor het verbeteren van excursies en om de autonomie en participatie van studenten te verhogen. Studenten en docenten zijn enthousiast over de mogelijkheden en de uitvoerbaarheid van de ontwikkelde excursies. Er worden praktische ontwerprichtlijnen gegeven voor het ontwerpen van excursies waarbij digitaal lesmateriaal en mobiele technologie wordt ingezet.

Document

Auteur onbekend

9 juli 2024

Toolkit onderwijsontwerp verbeteren

Evidence-informed toolkit voor docenten & onderwijsprofessionals om hun onderwijseenheid te evalueren en te verbeteren.

HboDocument

Renée Schrauwen

1 september 2021

Blokkie Blended Hogeschool Rotterdam

Rosa Douma gaat steeds met twee andere collega’s in gesprek over een blended onderwijsvraag. Op basis van praktijkervaring worden tips gedeeld en bevraagd. Hoe verzorg je didactisch verantwoord onderwijs dat deels online en deels offline gegeven wordt? Er wordt gesproken over blended onderwijs ontwerpen, uitvoeren en evalueren. De alledaagse praktijk staat centraal, maar onderzoek en beleidsthema’s komen hierbij ook aan bod. Hoe kan blended learning bijdragen aan het behalen van onderwijsdoelen? Storyboarden en de rol van kennisclips in je blend Onderwijsontwerp: drie basisvragen en (online) leerteams Online binding realisern Formatieve feedback, flipped classroom en zelfregulatie Hybride onderwijs en studentinteractie Visieontwikkeling en docentprofessionalisering bij blended onderwijs Werkveld betrekken bij onderwijs(blend) Leermanagementsysteem (LMS) implementeren en benutten De toekomst van hoger onderwijs Toetsen met ANS toetssoftware Brightspace als Leermanagementsysteem Learning communities ChatGPT bij Hogeschool Rotterdam Learning Analytics

Audio

Rosa Douma

20 januari 2020

Wiskundedidactiek voor leraren

Dit materiaal biedt activiteiten voor studenten van de lerarenopleiding rondom diverse vakdidactische thema's. Deze zijn steeds gerelateerd aan leerlingmateriaal in de online repository van het Freudenthal Instituut.

Wo, HboDocument

Monica Wijers, Theo van den Bogaart, Stephanie Siersma, marjon Minderhoud, Jeanine Daems, Jochem Schonewille

21 augustus 2024

Ontwerpinstrument Interdisciplinair Onderwijs

Omdat er als docent veel op je afkomt in het ontwerpen, geven en evalueren van interdisciplinair onderwijs hebben we een ontwerpinstrument ontwikkeld dat je in je rol als docent ondersteunt in het maken van keuzes voor bepaalde leerdoelen, leeractiviteiten en toetsvormen die het interdisciplinaire leerproces van de student tezamen vormgeven. We volgen hierin het ontwerp van interdisciplinair onderwijs volgens constructive alignment.

Document

Programma Interdisciplinair Onderwijs

4 september 2024

Organisatorisch stappenplan IDO

Dit stappenplan is gericht op docenten die interdisciplinair/ multidisciplinair/ interfacultair onderwijs willen (her-)ontwikkelen. Dit stappenplan beslaat het gehele organisatorische ontwerp-, uitvoerings- en evaluatieproces. Daarnaast is er het inhoudelijke ontwerpproces dat al dan niet afzonderlijk of gelijktijdig gestart kan worden. Aandacht daarvoor in stap 4. We raden je aan om dit stappenplan in zijn geheel door te lezen, alvorens de eerste stap te zetten. Mogelijk lopen stappen die hieronder in volgordelijkheid worden gepresenteerd, meer door elkaar. Een stappenplan voor Onderwijs ontwikkelen is een proces dat nooit af is. We kunnen immers nooit aan alles, of aan elke specifieke situatie denken! Loop je tegen iets aan, leg het voor aan je collega’s, of aan ons. Correcties, en suggesties zijn altijd welkom! Evenals bedankjes voor 'wat werkt'.

Document

Programma Interdisciplinair Onderwijs

13 mei 2025

Onderwijs ontwerpen? Begin bij de ruimte

Wist je dat de inrichting en het type onderwijsruimte een grote invloed hebben op het leerproces van studenten? In deze video ontdek je waarom het cruciaal is om al vroeg in het onderwijsontwerp na te denken over de juiste leeromgeving. We laten zien hoe verschillende ruimtes bij Saxion aansluiten op verschillende werkvormen — van activerend onderwijs tot vaardigheidstraining — en waarom tijdige afstemming met de roostermakers essentieel is. Laat je inspireren om onderwijsruimtes niet als bijzaak, maar als integraal onderdeel van jouw lesontwerp te benaderen.

Video

Hogeschool Saxion

2 februari 2026

Eindverslag You Have a Part to Play

Eindverslag van het Radboudproject You Have a Part to Play. De afgelopen drie jaar hebben wij als projectteam met veel plezier en bevlogenheid gewerkt aan de verduurzaming van het hoger onderwijs. Met het project You Have a Part to Play hebben we bijgedragen aan de integratie van duurzaamheid in het curriculum en het onderwijsontwerp van universitaire bacheloropleidingen. Gedurende anderhalf jaar zijn we in gesprek gegaan met duo’s van docenten en studenten uit 38 bacheloropleidingen van de Radboud Universiteit en ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten. Samen hebben we onderzocht hoe duurzaamheid op dit moment een plek heeft in het onderwijs en waar ruimte is voor versterking van de maatschappelijke relevantie. Via een combinatie van twee individuele interviews per opleiding, een facultaire workshop en een universiteitsbrede werkbijeenkomst in Soeterbeeck hebben we dit proces vormgegeven. Dit intensieve traject heeft veel inzichten en materiaal opgeleverd. We hebben besloten dit op verschillende manieren te bundelen, verwerken en (open) verspreiden.

Document

Edwin van Meerkerk, Elize de Mul, Britt Broekhaus

2 november 2026

Ontwerpinstrument Interdisciplinair Onderwijs

Omdat er als docent veel op je afkomt in het ontwerpen, geven en evalueren van interdisciplinair onderwijs hebben we een ontwerpinstrument ontwikkeld dat je in je rol als docent ondersteunt in het maken van keuzes voor bepaalde leerdoelen, leeractiviteiten en toetsvormen die het interdisciplinaire leerproces van de student tezamen vormgeven. We volgen hierin het ontwerp van interdisciplinair onderwijs volgens constructive alignment.

Document

Programma Interdisciplinair Onderwijs