Go to homepage
Find educational resourcesKnowledge & expertiseCommunities
NL|EN
Privacy policyParticipating institutions
Creative CommonsCreative Commons AttributionSURFFunded by the European Union

Filter

Search results (28)

HBO/WO

MBO

February 10, 2025

De toekomst van taal| Radboud Reflects Lecture by Lieke Verheijen en Marc van Oostendorp

Hoe gaat taal er in de toekomst uitzien? Kunnen we over vijftig jaar nog lezen en schrijven? Of krijgen we tegen die tijd al onze informatie in de vorm van video’s, voice-berichten en memes? Vooral onder jongeren holt de leesvaardigheid achteruit. Is dit erg, of is er hier sprake van een natuurlijke taalontwikkeling? En hoe veranderen talen eigenlijk? Leer van taal- en communicatiewetenschapper Lieke Verheijen en taalkundige Marc van Oostendorp en duik in de toekomst van taal. De toekomst van taal | Lezing en gesprek met taal- en communicatiewetenschapper Lieke Verheijen en taalkundige Marc van Oostendorp | Maandag 10 februari 2025 | 20.00 – 21.30 uur | LUX, Nijmegen | Radboud Reflects en Donders Instituut voor Neurowetenschappen

Audio

Lieke Verheijen, Marc van Oostendorp

May 22, 2021

Tussentaalinvloed [Seizoen 2, Aflevering 8]

“You’re wobbling the whole time the table!” Dit zei mijn meertalige zoontje tegen zijn zus toen ze samen een bordspel zaten te spelen. Ze zaten aan een tafel en grote zus was kennelijk ook met de tafelpoot aan het spelen. De boodschap van mijn zoontje was duidelijk. Grote zus hield ermee op en het spel ging verder. Wat mij opviel in dit gesprek was hoe hij deze boodschap had geformuleerd: zijn zin was op zich prima Engels, maar ik weet zeker dat zijn Engelstalige nichtjes in Engeland het anders hadden gezegd. Zij zouden zeggen: “You’re wobbling the table the whole time”. “You’re wobbling the whole time the table” is een prachtig voorbeeld van tussentaalinvloed. De manier waarop mijn zoon de woorden in zijn zin had samengeplakt was duidelijk beïnvloed door het feit dat hij naast Engels ook Nederlands spreekt. Want in het Nederlands komt “de hele tijd” juist vóór “de tafel” en niet erachter. Meertalige kinderen klinken soms anders dan kinderen die alleen één taal spreken. Ze zeggen soms dingen net op een andere manier. Waarom doen meertalige kinderen dit eigenlijk? Wat laat dit zien over hun taalontwikkeling? Waarom doen sommige meertalige kinderen het vaker dan anderen? Is tussentaalinvloed iets om je zorgen over te maken of hoort het erbij? Dit zijn allemaal vragen die we in de aflevering van Kletsheads beantwoorden, samen met onderzoeker Chantal van Dijk. We leren dan tussentaalinvloed hoort er gewoon bij als je meertalig bent. Dit komt omdat de twee talen van een meertalige aan elkaar zijn verbonden. Onderzoekers beweren zelfs dat bepaalde grammaticale regels gedeeld worden tussen talen, bijvoorbeeld als deze hetzelfde zijn in de twee talen. Ook horen we dat taaldominantie een rol speelt bij tussentaalinvloed: als meertalige kinderen veel sterker zijn in één van hun talen beïnvloedt hun sterkere taal meestal de zwakkere taal, al is tussentaalinvloed de andere kant op — dus van de zwakkere taal naar de sterkere taal — nog steeds mogelijk.

Audio

Sharon Unsworth

December 19, 2019

Hoe ga ik om met meertalige kinderen in mijn klas? (Seizoen 1, Aflevering 6)

Er zijn steeds meer meertalige kinderen in Nederland. Volgens sommige inschattingen heeft zelfs een derde van alle basisschoolleeringen een meertalig achtergrond. Wat doe je als leerkracht als je meertalige kinderen in je klas hebt zitten? Bij aankomst op de basisschool kan het ene kind nauwelijks Nederlands, terwijl het andere niet te onderscheiden is van het kind dat thuis alleen Nederlands spreekt, en je hebt ook alles ertussenin. Je wilt dat alle kinderen in je klas zo snel en zo goed mogelijk Nederlands leren, maar wat doe je met die andere taal? Kun je hem beter gewoon negeren, want op school is de voertaal toch Nederlands? Volgens onze gast Frederike Groothoff hoeft dat niet. Door hun meertalige identiteit te herkennen help je deze kinderen op allerlei fronten. Dus de andere taal, of thuistaal, kun je gewoon inzetten in de klas. Maar hoe pak je dat aan? Frederike geeft allerlei tips en tricks om met de thuistalen van meertalige kinderen aan de slag te gaan in de klas, zonder dat je zelf al die talen moet spreken. We hebben het ook over hoe je hun anderstalige ouders erbij kunnen betrekken, en we bespreken ook wat je als ouder van een meertalig kind kunt doen om de taalontwikkeling van je kind in de schooltaal, het Nederlands, te ondersteunen. Tijdens ons gesprek heeft Frederike verschillende websites genoemd waar je meer tips en concrete voorbeelden van lesactiviteiten kunt vinden.

Audio

Sharon Unsworth

December 26, 2022

Drang naar Samenhang | #51 Word je socialer van literatuur? (herhaling plus update)

Dit is een herhaling van aflevering 10 met een update over het meest recente onderzoek naar dit onderwerp (Quinlan et al., 2022). Lezen heeft allerlei positieve effecten op de taalontwikkeling van kinderen. Meer recent zijn onderzoekers geïnteresseerd geraakt in mogelijke andere positieve effecten van lezen. In deze aflevering gaan we in op één zo’n mogelijk effect. Rolf en Anita proberen aan de hand van recente wetenschappelijke literatuur de vraag te beantwoorden of je van het lezen van literatuur socialer wordt. Meer over de signaaldetectietheorie vind je in Hoofdstuk 15 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. Bronnen Brysbaert, M., Sui, L., Dirix, N., & Hintz, F. (2020). Dutch Author Recognition Test. Journal of Cognition, 3(1), 6. DOI: http://doi.org/10.5334/joc.95 Kidd, D. C., Castano, E. (2013). Reading literary fiction improves theory of mind. Science, 342, 377–380. doi:10.1126/science.1239918 Van Kuijk, I., Verkoeijen, P., Dijkstra, K., Zwaan, R. A. (2018). The effect of reading a short passage of literary fiction on theory of mind: A replication of Kidd and Castano (2013). Collabra: Psychology, 4, 7. https://doi.org/10.1525/collabra.117 Lenhart, J., Dangel, J., & Richter, T. (2020). The relationship between lifetime book reading and empathy in adolescents: Examining transportability as a moderator. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. https://doi.org/10.1037/aca0000341 Mar, R. A., Oatley, K., Hirsh, J. dela Paz, J., & Peterson, J. B. (2006). Bookworms versus nerds: Exposure to fiction versus non-fiction, divergent associations with social ability,and the simulation of fictional social worlds. Journal of Research in Personality, 40, 694–712. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2005.08.002 Quinlan, J. A., Padgett, J. K., Khajehnassiri, A., & Mar, R. A. (2022, October 20). Does a Brief Exposure to Literary Fiction Improve Social Ability? Assessing the Evidential Value of Published Studies With a p-Curve. Journal of Experimental Psychology: General. Advance online publication. http://dx.doi.org/10.1037/xge0001302 Zwaan, R.A., Etz, A., Lucas, R.E., & Donnellan, M.B. (2018). Making replication mainstream. Behavioral and Brain Sciences, 41, E120. https://doi:10.1017/S0140525X17001972 Met speciale dank aan Lynn Eekhof voor een overzicht van recente literatuur over dit onderwerp. Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

July 15, 2022

Schermtijd, ouder-kind groepen & Pasjtoe [Seizoen 3, Aflevering 12]

In deze laatste aflevering van het seizoen spreken we in Let’s Klets met Janette Cabezas (begint op 18:44). Zij is een Spaanstalige moeder uit Chile met twee meertalige kinderen. Een paar jaar geleden heeft zij samen met andere Spaanstalige ouders een ouder-kind groep opgericht om de ontwikkeling van hun kinderen te ondersteunen op het gebied van taal en cultuur. In de podcast vertelt ze over waarom ze deze groep is begonnen, wat ze precies doen als ze bij elkaar komen, en ook hoe haar twee dochters – inmiddels tieners – nu voorlezen aan de kleinere kinderen. Overweeg jij om zo’n groep te beginnen, dan heeft Janette handige tips voor je op basis van haar eigen ervaring. Hier lees je meer over de groep van Janette en haar mede-ouders. Als je jouw kind meertalig opvoedt en jij de enige bron bent van één van de twee of meer talen van je kind, kan het een goed idee zijn om te proberen andere mensen of plaatsen te vinden waar je kind die taal kan horen en gebruiken. Een manier om dit te doen is gebruik te maken van multimedia zoals tv en films, apps, luisterboeken en muziek. In Vers van de Pers (begint op 10:15) bespreken we een recent onderzoek uit Singapore dat onderzoekt of het gebruik van multimedia de taalontwikkeling van meertalige kinderen echt bevordert. Dit is het onderzoek waar het om gaat: Sun H and Yin B (2020) Multimedia Input and Bilingual Children’s Language Learning. Front. Psychol. 11:2023. doi: 10.3389/fpsyg.2020.02023 De onderzoekers vragen zich af wat het belangrijkst is: hoeveel tijd besteden kinderen aan het gebruik van deze middelen of hoeveel verschillende soorten multimedia ze gebruiken (dus niet alleen tv, maar ook apps en luisterboeken, bijvoorbeeld)? Het bleek dat voor de taal die het meest voorkomt in de bredere omgeving van de kinderen, het Engels, het gebruik van multimedia helemaal niet veel invloed had. Voor de thuistaal van de kinderen, Mandarijn Chinees, was de diversiteit van de multimedia middelen positief gerelateerd aan hun scores op een reeks taaltests, maar dit gold niet voor de hoeveelheid tijd die zij aan dergelijke middelen besteedden. In deze aflevering horen we ook weer van onze Taalgids, Sterre Leufkens (begint op 02:13). Dit keer vertelt zij je meer over het Pasjtoe, een taal die gesproken wordt in Afghanistan. Ze begon met een aantal spreekwoorden.

Audio

Sharon Unsworth

November 14, 2021

Drang naar Samenhang | #10 Word je socialer van literatuur?

Lezen heeft allerlei positieve effecten op de taalontwikkeling van kinderen. Meer recent zijn onderzoekers geïnteresseerd geraakt in mogelijke andere positieve effecten van lezen. In deze aflevering gaan we in op één zo’n mogelijk effect. Rolf en Anita proberen aan de hand van recente wetenschappelijke literatuur de vraag te beantwoorden of je van het lezen van literatuur socialer wordt. Meer over de signaaldetectietheorie vind je in hoofdstuk 15 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. Bronnen: Brysbaert, M., Sui, L., Dirix, N., & Hintz, F. (2020). Dutch Author Recognition Test. Journal of Cognition, 3(1), 6. DOI: http://doi.org/10.5334/joc.95 Kidd, D. C., Castano, E. (2013). Reading literary fiction improves theory of mind. Science, 342, 377–380. doi:10.1126/science.1239918 Van Kuijk, I., Verkoeijen, P., Dijkstra, K., Zwaan, R. A. (2018). The effect of reading a short passage of literary fiction on theory of mind: A replication of Kidd and Castano (2013). Collabra: Psychology, 4, 7. https://doi.org/10.1525/collabra.117 Lenhart, J., Dangel, J., & Richter, T. (2020). The relationship between lifetime book reading and empathy in adolescents: Examining transportability as a moderator. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. https://doi.org/10.1037/aca0000341 Mar, R. A., Oatley, K., Hirsh, J. dela Paz, J., & Peterson, J. B. (2006). Bookworms versuserds: Exposure to fiction versus non-fiction, divergent associations with social ability, and the simulation of fictional social worlds. Journal of Research in Personality, 40, 694–712. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2005.08.002 Zwaan, R.A., Etz, A., Lucas, R.E., & Donnellan, M.B. (2018). Making replication mainstream. Behavioral and Brain Sciences, 41, E120. https://doi:10.1017/S0140525X17001972 Met speciale dank aan Lynn Eekhof voor een overzicht van recente literatuur over dit onderwerp.

Audio

Anita Eerland, Rolf Zwaan

October 1, 2023

Meertalige boeken [Seizoen 4, Aflevering 7]

Je ziet meertalige boeken steeds vaker, in de bieb of boekenwinkel, maar ook op scholen. Het zijn boeken waar hetzelfde verhaal in twee of meer talen wordt verteld, meestal met de ene taal links en de andere taal rechts, of onder elkaar. Een andere variant is een digitale prentenboek dat in verschillende talen wordt voorgelezen, bijvoorbeel via een app of website. Maar hoe kun je ze dit soort boeken als ouder of leerkracht het beste gebruiken? En wat voor effect heeft het lezen of voorlezen van zulke boeken precies? Wat mag je daarvan verwachten en wat niet? In deze aflevering vertel ik je meer over het onderzoek hiernaar. Daaruit blijkt dat het (voor)lezen van meertalige boeken de taalontwikkeling van kinderen bevordert, in beide talen, en ook hun leesvaardigheid. Er zijn ook positieve effecten gevonden op het taalbewustzijn van kinderen (het kunnen praten over taal). Door meertalige boeken en het meertalig voorlezen in te zetten op school zien we ook een verbeterde zelfbeeld en meer zelfvertrouwen. Ook ouders kunnen profiteren van het gebruik van meertalige boeken, zeker als ze zelf de schooltaal niet zo goed kunnen. Dit zijn de twee onderzoeken die ik tijdens de podcast in meer detail heb besproken: Read, K., Contreras, P.D., Rodriguez, B. & Jara, J. (2021). ¿Read Conmigo?: The Effect of Code-switching Storybooks on Dual-Language Learners’ Retention of New Vocabulary, Early Education Development, 32:4, 516-533, DOI: 10.1080/10409289.2020.1780090 Zaidi, R. (2020). Dual-Language Books: Enhancing Engagement and Language Awareness. Journal of Literacy Research, 52(3), 269–292. https://doi.org/10.1177/1086296X20939559 Helaas zitten ze allebei achter een ‘paywall’, maar je kunt ons altijd mailen om een kopie te krijgen. In Let’s Klets spreken we met Chris Sterkens van NikNak. Zij vertelt ons meer over waarom zij is begonnen met het schrijven en uitgeven van meertalige boeken. Andere meertalige boeken vind je bij LAPPA books. Bij BukiBoek vind je ook (eentalige) boeken in allerlei talen. Lees je liever digitaal? Dan zijn er ook een aantal apps beschikbaar met meertalige boeken, waaronder BookaBooka en Wingzzz. Ben je op zoek naar boeken met verhalen en personnages die een diverse en inclusieve samenleving weerspiegelen, dan vind je deze bij Tiny Traveller en Rose Stories. Onze tweede gast is Frederike Groothoff . Zij is in het veleden basisschoolleerkracht geweest op een taalschool, heeft daar ook onderzoek verricht, en werkt nu op allerlei projecten over meertaligheid in het onderwijs. Zij is ook heel actief op LinkedIN, dus als je de allerlaatste nieuws en initiatieven rondom meertaligheid wilt weten, is zij een goede persoon om te volgen. Frederike was al eerder op de podcast te gast, in deze aflevering over ‘Hoe ga je om met meertalige kinderen in je klas?’. Tijdens ons gesprek noemde Frederike The World Through Picture Books, een samenstelling van prentenboeken van overal ter wereld uitgekozen door bibliothecarissen, en PrentenBoekenInAlleTalen.nl. Op Frederike’s eigen website vind je veel meer meertalige en cultureel-diverse boeken.

Audio

Sharon Unsworth

September 19, 2019

Hoeveel taal moet je horen om meertalig te worden? (Seizoen 1, Aflevering 3)

Meertalige kinderen groeien op in allerlei verschillende omstandigheden. In sommige gezinnen wordt thuis naast een andere taal ook het Nederlands gesproken. In andere gezinnen wordt er thuis alleen een andere taal gesproken en komt het kind alleen buitenshuis in contact met het Nederlands. Er zijn kinderen die het Nederlands alleen van moedertaalsprekers horen, en er zijn kinderen die Nederlands (of hun andere taal) ook van mensen horen die minder taalvaardig zijn. In sommige gezinnen zijn er andere familieleden in de buurt die de thuis- of minderheidstaal met het kind praten, terwijl in andere gezinnen deze taal alleen door één ouder en verder niemand wordt gesproken. Alles bij elkaar betekent dit dat er grote verschillen kunnen zijn tussen kinderen in hoeveel taal ze horen en wat voor taal ze horen, en dit geldt voor zowel het Nederlands als de andere taal. In deze derde aflevering van Kletsheads zoeken we samen met hoogleraar Erika Hoff uit in hoeverre deze verschillen gevolgen hebben voor de taalontwikkkeling van meertalige kinderen. Deze aflevering is ook een meertalige aflevering: het gesprek met Erika vindt in het Engels plaats en tussendoor worden de belangrijkste punten in het Nederlands samengevat. Onze Kletshead van de week is Nathan (begint op 16:43).

Audio

Sharon Unsworth

June 11, 2026

Anna kende het woord 'stoep' niet. Maar was dat eigenlijk het belangrijkste?

Blog Iedereen heeft talent — als je het op de juiste manier weet te benaderen. Nieuwsgierigheid, creativiteit, kritisch denken en probleemoplossend vermogen zijn daarbij sleutelvaardigheden. In onze blogs delen auteurs inzichten, werkvormen en praktijkvoorbeelden die lerarenopleiders, leerkrachten en docenten kunnen inspireren. Acht jaar onderzoek samengebracht in een duurzame bron van kennis en inspiratie.

Document

Margreet R. Luinge

December 4, 2023

Ontwikkeling van taal | In Gesprek Met Milene Bonte

Deze week is professor Kai Jonas in gesprek met professor Milene Bonte, hoogleraar Cognitieve Neurowetenschappen van de Ontwikkeling van Taal en Geletterdheid en zij richt zich op taalontwikkeling en leesontwikkeling bij kinderen. In dit gesprek leren we alles over dyslexie, wat het is, hoe het zich ontwikkelt, en hoe wij het kunnen zien aankomen en vervolgens behandelen.

Audio

Milene Bonte